//
you're reading...
σχολιασμοί

Νύχτες κάτω από τη χάρτινη γέφυρα//σκέψεις πάνω στη φωτογραφία

39925388_10204511160734584_3541055056419749888_n

1.

Καθώς κινείται μέσα στα σοκάκια της Πράγας, μουρμουρίζει παλιές εβραϊκές προσευχές, καλώντας τα πνεύματα αυτών που δεν πρόλαβαν να ζητήσουν συγγνώμη. Αυτός που ξέρει, ακούει τον πόνο και σε άγνωστες γλώσσες. Κάθε ανάγκη του ανθρώπου συνδέεται αφενός με το πρόβλημα της λήθης, αφετέρου με το πρόβλημα της έκφρασης. Άνθρωπος είναι αυτό το ον που προσπαθεί να θυμηθεί το πως να εκφραστεί. Το όλο πρόβλημα έγκειται στο ότι αυτή καθ’ αυτή η προσπάθεια δεν μπορεί να εκφραστεί.

2.

Η έκφραση εμφανίζεται είτε ως ροή, είτε ως αναπαράσταση. Η σύγχρονη κοινωνία, ευνοεί το δεύτερο καθώς παράγεται γρήγορα, ξεχνιέται ακόμα γρηγορότερα. Είναι μάλλον η δέουσα μορφή έκφρασης του δικτυωμένου καπιταλισμού, του ψυχισμού της οθόνης αφής, της γνώσης που διογκώνεται τόσο που φτάνει στο βαθμό της μη-γνώσης. Είναι μια έκφραση που δεν εκφράζει τίποτα, παρά τον μεγάλο όγκο πληροφορίας που περιέχει, καθώς για να εκφράσει κάτι πρέπει να μιλάει σε κάτι με δεκτικό τρόπο για αυτό. Ένα φαγητό έχει γεύση μόνο για τη γλώσσα που το γλύφει, η γεύση εμφανίζεται στην επαφή τους. Οι ατέλειωτες φωτογραφίες του google maps, στις οποίες εμπεριέχεται όλος ο εμπειρικός κόσμος δεν περιέχουν τίποτα από αυτόν ακριβώς γιατί δεν μπορούν να δουν αυτό που οι άνθρωποι γεύονται στην όψη κάποιου άλλου που τον λαχταρούν. Όσα τρένα και αν φωτογραφηθούν από ψηλά, δεν μπορούν να αποτυπωθούν οι αποχαιρετισμοί, ακριβώς γιατί την εικόνα την κρατάς, ενώ ο αποχωρισμός αξιώνει την έκφραση αυτού που χάνεται.

3.

Φταίει όμως η φωτογραφία ως μέσο; Όχι κάθε άλλο, καθώς η ίδια η φωτογραφία δεν αναπαριστά. Αυτή/ος που φωτογραφίζει είτε αναπαριστά είτε όχι. Υπάρχει φωτογραφία που δεν δείχνει τίποτα, μια φωτογραφία που δεν έχει εικόνες. Δείχνει δύο δένδρα, ένα χέρι, ένα τζάμι, δύο, τρία επίπεδα, βουνά της μεσοχώρας, βουνά μιας μακρινής ή κοντινής γης, μια ερημία, έναν στρατό, κάτι που περνά και κάτι που έρχεται. Η ροή δεν έχει εικόνες παρά μόνο στιγμιαία και γιαυτό μοιάζει με αστερισμό: μόνο στιγμιαία μέσα στη σκέψη μπορεί ο άνθρωπος να κρατήσει τα πιθανά σχήματα-εικόνες που επινοεί κοιτώντας τα σκόρπια άστρα. Αμέσως ένα άλλο άστρο, ένα αεροπλάνο που περνά, μια καταιγίδα, του τραβούν την προσοχή, ενώνει μια άλλη γραμμή, μια άλλη φαντασία πλάθει έναν άλλο κόσμο. Μόνο τα μάτια των νεκρών κοιτούν ευθεία, και σε αυτά αποτυπώνεται διαρκώς η τελευταία τους εικόνα. Ο κόσμος που έχει εμμονή με τις εικόνες, είναι κόσμος νεκρός.

4.

Κάθε βράδυ το πνεύμα του πήγαινε και συναντούσε μια ξεχασμένη αγαπημένη κάτω από τη χάρτινη γέφυρα. Κάτω από τη χάρτινη γέφυρα, συναντιούνται τα φαντάσματα, μια αλλοπρόσαλλη κατάσταση μεταξύ παρουσίας και απουσίας. Οι άνθρωποι έχουν δύο ειδών μνήμες. Είτε τη μνήμη που θέλουν να θυμούνται ότι θυμούνται είτε την μνήμη που θυμούνται την λήθη, θυμούνται πως να ξεχνούν. Παραδόξως η λήθη έχει μια τάση στη συσσώρευση πληροφοριών, εικόνων, χρήματος και τεκμηρίων, γιατί ακριβώς αυτό που βάλθηκε να ξεχάσει θάβοντας το κάτω από όλη αυτή τη σαβούρα είναι πως βαθιά μέσα της κρύβει το ίχνος της μνήμης ενός αποχωρισμού, ότι το περιεχόμενο της είναι κάτι που φεύγει, όχι κάτι που κτάται. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να ξεχάσεις από το να θυμάσαι λάθος πράγματα, σαν τη φράση που προσποιείται την αλήθεια “αυτή τη στιγμή σας λέω ψέματα. Πιστέψτε με!”

5.

Χιλιάδες γραφιάδες γράφουν κείμενα πλέον, εκθέσεις ωραίες που οι βαθμολογητές θα έβαζαν άριστα. Η ακαδημία είναι η αλήθεια πως ανθεί. Και όμως όλα αυτά εμπίπτουν στη τάξη της εικόνας. Χιλιάδες κείμενα μπορούν πλέον να γίνουν περίληψη μέσα σε λίγα slideshow ενός powerpoint. Εμφανίζεται μέσα της συνεπώς, όχι τυχαία, η εφιαλτικά νάρκισση τάση του μετα-ανθρώπινου κόσμου, ενός κόσμου εικόνας, όπου η κυριαρχία αυτοπροβάλλεται ως θεωρία της σωτηρίας του κόσμου που η ίδια διέλυσε. Είναι φυσικά λογικό βήμα, το να θεωρείς πως ο πόνος θα παύσει άμα εξαλειφθεί από μέσα του το ανθρώπινο, που έχει την ικανότητα να πονά. Γιαυτό και δεν υπάρχει τίποτα το συγκεκριμένο εκεί: όπως στην αστική κουλτούρα υπάρχει ο γενικός και αφηρημένος άνθρωπος, έτσι και στο μετα-ανθρώπινο η κριτική θέλει υποτίθεται να αντικαταστήσει αυτόν τον “εγκληματικό αφηρημένο άνθρωπο του διαφωτισμού”, συμφωνώντας όμως στην τελική με τον διαφωτισμό επί της ύπαρξης αυτού του γενικού και αφηρημένου ανθρώπου. Ενώ μπορεί να φανταστεί έναν ριζικά άλλο κόσμο, αδυνατεί να φανταστεί έναν ριζικά διαφορετικό άνθρωπο γιαυτό τον διαγράφει. Όμως πίσω από τις αφηρημένες έννοιες υπάρχουν οι αποκλεισμένες και οι αποκλεισμένοι, οι μπερδεμένοι, αυτοί που πεθαίνουν. Οι αποκλεισμένοι μισούν τις εικόνες γιατί σε αυτές η ένταση τους χάνεται. Γιαυτό προτιμούν την μουσική, τον χορό, τους γάμους και τις κηδείες.

6.

Δεν κηρύττουμε την οικουμενική αγάπη, γιατί κάτι τέτοιο προϋποθέτει αυθαίρετα ότι αυτός που ακούει μπορεί να αγαπήσει. Η ιστορία δεν δίνει τέτοιες εγγυήσεις. Η μνήμη μίας θετικής έντασης όμως, το γεγονός δηλαδή ότι οι άνθρωποι αγαπιούνται τόσο, ώστε ούτε οι ίδιοι να μην το αντέχουν, το δικαίωμα στην οργή, στη σιωπή, το δικαίωμα στον αποχωρισμό, η ικανότητα να φεύγεις ακριβώς για να μπορείς να έρθεις κάποια στιγμή, αυτά είναι ανθρώπινα και αυτά δεν έχουν εικόνες, και ακριβώς γιαυτό αποτελούν μια κάποιου είδους ασθενή εγγύηση ότι τα πράγματα θα αλλάξουν. Η ροή τους είναι η ίδια η διαδικασία της συνειδητής και ασυνείδητης ζωής. Εγκαθιστούμε εδώ, μια αντιπαράθεση της φωτογραφίας με την εικόνα, της αισθητικής με την αναπαράσταση. Η πραγματική φωτογραφία δεν έχει εικόνα, και όμως δείχνει κάτι ακριβώς για να διεγείρει την ανεικονική σκέψη. Μέσα στην φωτογραφία δεν βλέπουμε κάτι το οποίο θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο ενός εγώ. Στην φωτογραφία καταργείται το εγώ, χωρίς να χάνεται το υποκείμενο. Μέσα στην πραγματική φωτογραφία φωλιάζει τόσο η προσταγή «κοίτα εδώ» όσο και το «δεν βλέπω κάτι». Η σύζευξη αυτών των δύο δηλώσεων παράγει το πραγματικό αποτέλεσμα του να μην βλέπεις τίποτα και του να βλέπεις τα πάντα ακριβώς όπως το αντίο σημαίνει ταυτόχρονα την παραδοχή και του «θέλω να μείνω» και του «θέλω να φύγω». Μέσα στη φωτογραφία ο άνθρωπος έχει την ευκαιρία να αντιπαρατεθεί ήσυχα με την ταραγμένη ιστορία του, βρίσκει χρόνο, τρόπον τινά να ξαποστάσει από τον αφόρητο εαυτό του.

7.

Δεν μπορείς να αρνηθείς έναν αποχαιρετισμό. Κάτι τέτοιο θα ήταν αν μη τι άλλο, βάρβαρο.

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: