//
you're reading...
σχολιασμοί

ό,τι απομένει

1022342414

στρατιώτες του Ρωσικού Νότου το 1917 με πανό που γράφει μόνο μια λέξη: κομμουνισμός.

Καθώς έρχονται τα πρώτα κρύα, και ο χειμώνας γλύφει τις μπαλκονόπορτες των σπιτιών, η φαντασίωση του ζεστού σπιτικού που κοιτάει απ το παράθυρο το κρύο παραμένει φαντασίωση. Όσο και να προσπαθούν οι άνθρωποι να κρατηθούν απ την Ελπίδα, τόσο αυτή τους θυμίζει τα χαλάσματα στα οποία ζουν και κείτονται, λες και παραιτήθηκαν ολότελα από τη ικανότητα του να φτιάξουν έναν καλύτερο κόσμο. Και όμως ακόμα και η παραίτηση είναι ιστορικά συγκροτημένη, και μας υπενθυμίζει ότι “αυτός ο σωρός από συντρίμμια” που συσσωρεύεται μπροστά από τα πόδια του Νέου Αγγέλου, δεν συσσωρεύει πλέον τίποτα άλλο εκτός από αξία. Και έχει θάψει κάτω από τα συντρίμμια όχι μόνο τον Νέο Άγγελο αλλά ολόκληρη την επουράνια στρατιά με τις σάλπιγγες της.

Οι τυμπανοκρουσίες των αριστερών και “επαναστατικών” κομμάτων, οι πανηγυρικές και πανηγυρτζίδικες θριαμβολογίες μνήμης δείχνουν ότι το πραγματικό δίδαγμα της επανάστασης-αυτός ο μοναδικός συνδυασμός ελπίδας, πίστης και ιστορικής ανάλυσης του παρόντος- είναι ακριβώς αυτό που διαφεύγει από τους θιασώτες της επανάστασης και της μνήμης της. Το πρόβλημα με αυτούς που θέλουν να θυμούνται και μόνο είναι πάντα το ίδιο, ότι χάνονται αποκλειστικά μέσα στη μνήμη τους. Η επανάσταση περιορίζεται όλο και περισσότερο στην επιθυμητική ανταλλακτική αξία των ψηφιακών κοινωνικών δικτύων, όσο στερούμαστε την απόλαυση της επαναστατικής διαδικασίας και της πραγματικής κριτικής τόσο η πληρωμή γίνεται σε ποσοτικοποιημένα likes των ποστ μνήμης. Κάτι το οποίο περιλαμβάνει και αυτό το κείμενο  προφανώς.

Παρόλα αυτά θα ήταν παράλογο να κατηγορήσουμε τη μνήμη για την πράξη του να θυμάμαι, καθώς πέρα από λογικά παράδοξο, έστω και με αυτή τη πράξη η μνήμη θέτει το ερώτημα του ότι “κάτι χάθηκε” και αναπόφευκτα και το ζήτημα της ανεύρεσης του. Υπό αυτή την έννοια η μνημονική διαδικασία ακροβατεί μεταξύ πραγματικού θεμελίου της επαναστατικότητας από τη μία και της συντήρησης από την άλλη. Η μνήμη ή θα είναι καινοφόρος ή θα επιστρέφει στο Ίδιο. Στην ταυτότητα της φυσικοποίησης των κοινωνικών κατηγοριών, στην αλλοτριωμένη κοινωνική πραγματικότητα. Το πέρασμα από τον ένα πόλο στον άλλο επαφίεται σε μια θεωρία η οποία προσπαθεί να μην παραιτείται από την πράξη.

100 χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση και η ιστορία μας υπενθυμίζει το πόσο πια αντιφατική και αλλοτριωμένη είναι. Σε τέτοιο βαθμό που δεν ομοιάζει καν πλέον σε μια αλλοτρίωση που να θυμίζει κάτι αυθεντικό έστω και σαν υπόθεση. Τούτα είναι τα σχόλια που μπορούμε να κάνουμε για τις επετείους των επαναστάσεων. Μας θυμίζουν αμείλικτα το καθήκον της απελευθέρωσης μα δεν μας δείχνουν κανένα δρόμο, όχι γιατί δεν υπάρχουν δρόμοι μα γιατί η ικανότητα του βάδην χάνεται. Το κεφάλαιο ηγεμονεύει πάνω στις ζωές, περνάει χιλιόμετρα καλώδια και κεραίες, κινητοποιεί τις πιο μεγάλες δυνάμεις της νόησης και της μηχανής για να μπορούν οι άνθρωποι να δηλώνουν την ανικανότητα τους να ξεφύγουν από το τέλμα της ιστορίας. Παραγκουπόλεις, διαλυμένες σχέσεις, σώματα κατακερματισμένα, οικοσυστήματα σε κατάρρευση. 100 χρόνια μετά τη μεγάλη ελπίδα η ίδια η ζωή έχει γίνει συνώνυμο της απελπισίας με έναν δαιμονικά επαναλαμβανόμενο τρόπο. Η ιστορία λοιπόν κατέληξε υπέροχα για την ανθρώπινη κατάσταση: επινοούμε όλο και περισσότερους τρόπους, όλο και ταχύτερα μέσα για να δηλώσουμε ότι αυτός ο πολλαπλασιασμός και αυτή η επιτάχυνση μας πνίγει. Ο κόσμος δεν θέλει να κοιτά φωτογραφίες επαναστάσεων γιατί εκείνα τα χαμόγελα του θυμίζουν τη δική του λύπη και αδυναμία αφενός, αφετέρου και οι επαναστάσεις απομυθοποιούνται όταν εκ των υστέρων όλοι γνωρίζουμε ότι αυτοί οι χαρούμενοι και ελπιδοφόροι άνθρωποι οδηγήθηκαν στην αποτυχία, οι άνθρωποι που επιθυμούν την επανάσταση σήμερα τρομάζουν στην ιδέα του γελοίου της φιγούρας τους στο μέλλον. Άλλοι από την άλλη αρκούνται στη μνήμη λες και αυτή μπορεί να εξαντλήσει τα περιθώρια της επαναστατικής σκέψης. Να λοιπόν ακόμα μια καλοτυχία για την καλή αστική μας τάξη: η επανάσταση-που η αστική τάξη θεωρεί ως ιδρυτική της-η γαλλική, δεν είχε φωτογραφίες παρά μόνο γκραβούρες. Η ομορφιά και η τραγικότητα εκείνων που τότε ονειρεύονταν δεν αποτυπώθηκε ποτέ τόσο άμεσα και ζωντανά ώστε είτε να στοιχειώνει το κόσμο είτε να προκαλεί την αποστροφή και τη θλίψη μπρος στη ματαίωση της. Η χαρά και η ζωντάνια της -υποτιθέμενα-αστικής γαλλικής επανάστασης διατηρείται ακέραια μέσα στις νεφελώδεις ονειρώξεις της ασαφούς και ηρωοποιημένης γκραβούρας που έτσι και αλλιώς χαρακτηρίζουν την ξεχαρβαλωμένη αστική σκέψη, η οποία όμως εξακολουθεί να ηγεμονεύει στο πιο σημαντικό κοινωνικό πεδίο. Αυτό της πράξης. Η κομμουνιστική σκέψη, και η μνημειώδης ιστορική στιγμή της δεν είχε αυτή την τύχη ούτε φυσικά επέτρεψε στον εαυτό της μια τέτοια παραχώρηση. Χαράχτηκε στη φωτογραφία σαφώς για να στοιχειώσει. Το φάντασμα του κομμουνισμού πλέον δεν πλανιέται πάνω απ την Ευρώπη ούτε πάνω απ την Ασία μα κυρίως πάνω από τις κομμουνίστριες και τους κομμουνιστές. Σε αυτό εδώ επαφίεται η δυσκολία της επανάστασης: ακόμα και η μνήμη της κληρονομίας της δεν είναι εύκολη.

Το μόνο που σώζει την επανάσταση είναι αυτό: τα περατά υποκείμενα της ιστορίας έχουν περατές ικανότητες ανάλυσης και τόσο οι θριαμβολογίες όσο και αποκηρύξεις δεν έχουν ιστορική ισχύ. Η επανάσταση, η Οκτωβριανή, αλλά και όλες όσες προηγήθηκαν αλλά και όσες θα έρθουν μάλλον, δίδαξαν ένα πράγμα. Να μην παίρνουμε τα πράγματα στα σοβαρά παρά μόνο όταν αυτά μας ξεπερνούν. Οι αγώνες του σήμερα είναι που διασώζουν τις επαναστάσεις του παρελθόντος από τις ίδιες τους τις αντιφάσεις, από τις τραγικές τους καταλήξεις. Το εγχείρημα του να βρούμε αυτό το θετικό που απομένει μέσα στην μεγάλη απόγνωση, είναι από μόνο του η αφετηρία-και σίγουρα ΄όχι το τέλος- της επανάστασης. Για να συμβεί όμως αυτό το συμβάν, πρέπει να τεθεί το ερώτημα της αδυναμίας πρώτα ή τουλάχιστον της απομάκρυνσης του ενδεχομένου της. Η επανάσταση θέτει ψηλά τον πήχη καθώς μαρτυρά με τρόπο βασανιστικό, ότι η ίδια δεν σημαίνει ανατροπή, αλλά κατάργηση.

Грабь награбленное!

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: