//
you're reading...
Αναλύσεις, αναδημοσιευσεις, μεταφράσεις

θεωρία της φυλετικοποίησης – M.Omi και H.Winant

harriet-tubman-p

Εισαγωγή

Μεταφράζουμε και δημοσιεύουμε το εισαγωγικό κείμενο των Michael Omi και Howard Winant, το οποίο αποτελεί απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου τους Η Φυλετικοποίηση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η θεωρία της φυλετικοποίησης ανήκει στην κοινωνιολογική παράδοση που αντλεί από τον μαρξισμό αλλά όχι μόνο. Αντλεί μεθοδολογικά από τον Weber, τον Bourdieu και άλλους, προσπαθώντας να εξηγήσει το ζήτημα της φυλής σε δύο άξονες οι οποίοι συνήθως στη βιβλιογραφία παρουσιάζονται ως αντιτιθέμενοι: αναγωγή των κοινωνικών φαινομένων στις πολιτικές ή οικονομικές τους λειτουργίες ή στην κεντρική θέση μπαίνει απλά το υποκείμενο, με τον κίνδυνο να απο-ιστορικοποιηθεί; Οι Omi και Winant δέχονται σχεδόν συνολικά τη μαρξιστική ανάλυση για τη φυλή και την αναγωγή της στις καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις με απαρχή την αποικιοκρατία της Ευρώπης και το δουλεμπόριο των ΗΠΑ. Παρόλα αυτά δεν μένουν μόνο εκεί καθώς μια τέτοια ερμηνεία όπως ισχυρίζονται αλλού «μπορεί να εξηγήσει την ιστορική εμφάνιση της φυλής αλλά όχι την επιμονή της μετά τη κατάργηση της δουλείας[…] η δουλεία σήμερα είναι στο φυλετικό discourse κάτι σαν  απόηχος που υπάρχει αλλά δεν παίζει πρωτεύοντα ρόλο, ενώ η φυλή συνεχίζει να υπάρχει, να μετασχηματίζεται, να αντέχει και να αποτελεί τη βάση των διακρίσεων». Από την άλλη αντιτείνονται και στις ερμηνείες της φυλής λειτουργιστικού τύπου που προσπαθούν να ερμηνεύσουν την φυλή ως την εκ-λογίκευση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο σε κοινωνίες που υποτίθεται μιλούν για οικουμενικά δικαιώματα. Το τελευταίο γεγονός δεν το αρνούνται, αλλά θέλουν να θέσουν το ερώτημα του γιατί η αιτιολόγηση πήρε αυτή την μορφή ιστορικά και όχι μια άλλη; γιατί το χρώμα του δέρματος συνδέθηκε θεωρητικά με κοινωνικές συμπεριφορές τόσο άρρηκτα ώστε να θεωρείται σταθερό δεδομένο; Όπως αναφέρουν σε άλλο κείμενο τους :  «Η φυλετική θεωρία τώρα πρέπει να αποδείξει τις συγκριτικές και ιστορικές δυνατότητες ανάλυσης της, καθώς και για την αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος της σκιαγράφησης των μικρό και μακρό διαδικασιών που εμμενώς διαμορφώνουν τις φυλετικές δυναμικές[…] η κατηγορία της φυλής είναι μια κοινωνική κατηγορία που το περιεχόμενο της διαμορφώνεται στη μέγαλη χρονική διάρκεια (Longue duree)».

Συνοπτικά λοιπόν οι Omi και Winant διαχωρίζουν σε άλλο αναλυτικό επίπεδο την λογική και ιστορική αναγωγή της φυλής και σε άλλο-στο βραχύ χρόνο-την επιτέλεση και το βίωμα της. Έτσι καταφέρνουν να παρακάμψουν το κλασσικό θεωρητικό δίλημμα που εμφανίζεται στη θεωρία. Οι ίδιοι πατάνε σε μια εκτενέστερη κοινωνιολογική συζήτηση (την οποία δεν μπορούμε να αναλύσουμε εδώ) για τη φυλή που βασίζεται την έννοια του «ευρωπαϊκού habitus» το οποίο παράγεται αλλά και επιβεβαιώνεται εκ νέου πάνω υλικούς και θεσμικούς και οικονομικούς διαχωρισμούς στην καθημερινή ζωή: εισοδηματικές διαφορές, πρακτικές διεκδίκησης, πολιτισμικές και γλωσσικές νόρμες που βοηθούν στην οργάνωση και στη συγκρότηση κοινωνικών δικτύων εμπιστοσύνης κτλ εγκαθιδρύουν στη μακρά ιστορική διάρκεια ένα σύνολο  από σχεδόν αυταπόδεικτες κοινωνιολογικά νόρμες διάδρασης, οι οποίες επαναλαμβάνονται και επιβεβαιώνονται όχι από το κράτος ή τους καπιταλιστές per se αλλά από τις αλλοτριωμένες και απρόσωπες δυναμικές του καπιταλισμού γενικότερα. Φυσικά αυτά τα φαινόμενα απαιτούν μεγαλύτερη έρευνα και το ακόλουθο κείμενο δεν είναι παρά εισαγωγικό. Επίσης κατά τη γνώμη μας κάνουν λάθος με το να ισχυρίζονται ότι η φυλή είναι αναπόδραστη κατηγορία ακόμα και στο μέλλον.

Για μια συνολική εξερεύνηση της έννοια της φυλής όπως και οι ίδιοι αναφέρουν «απαιτείται δια-επιστημονική προσέγγιση και εκτός από ένα αφηρημένο σχήμα δεν μπορεί να υπάρξει μια ενιαία ανάλυση περί των φυλετικών πρακτικών.»Εμείς συμπληρώνουμε καταληκτικά ότι αν η φυλή είναι μια δι-υποκειμενική διαλεκτική πρακτική μεταξύ μακρού και βραχέως ιστορικού χρόνου τότε ακριβώς χρειάζεται μια γενική ανάλυση για τον μακρό και μια ειδική για τον βραχύ, ένα αναλυτικό ζήτημα το οποίο μπορεί να αναχθεί σε αιώνες φιλοσοφικών και λογικών συζητήσεων (όχι απαραίτητα με αυτή την ορολογία προφανώς). Στο ζήτημα της φυλής θα επανέλθουμε. Το κείμενο πρέπει να ιδωθεί ως εισαγωγικό αλλά και μεθοδολογικά ως απάντηση στις προσεγγίσεις τύπου Reed. Οι Omi και Winant δεν αρνούνται την ανάλυση του Reed αλλά θέτουν το ερώτημα του «τι είναι αυτό που συγκροτεί τις προφάνειες, τα πρωτο-ιδεολογικά στοιχεία που κάνουν την φυλή τόσο ανθεκτική στο χρόνο παρά τις μεταλλάξεις της». Επίσης το κείμενο είναι χρήσιμο καθώς ακριβώς αντιστέκεται σε οικουμενικές ομογενοποιήσεις και αφαιρέσεις όπως «λευκότητα» ή «μαυρότητα» καθώς μας καλεί να δούμε αυτές τις κατηγορίες σε πολλαπλούς λογικούς και ιστορικούς άξονες.

Εισαγωγή A ruthless critique, μετάφραση συντρόφισσα noz.

Η διαδικασία της φυλετικοποίησης

Michael Omi • Howard Winant

Το 1982-83, η Susie Guillory Phipps κατέθεσε μήνυση, χωρίς επιτυχία, στην Υπηρεσία Δημογραφικών Αρχείων της Λουιζιάνα για να αλλάξει την φυλετική της κατάταξη από μαύρη σε λευκή. Ως απόγονος ενός λευκού αγρότη και μιας μαύρης δούλας του 18ου αιώνα, η Phipps ήταν δηλωμένη ως «μαύρη» στο πιστοποιητικό γέννησής της, σύμφωνα με τον πολιτειακό νόμο που ανακηρύσσει μαύρο όποιον έχει τουλάχιστον περίπου 3% «νέγρικο αίμα». Ο δικαστικός αγώνας έγειρε ενδιαφέροντα ερωτήματα γύρω από την έννοια της φυλής, της σημασίας της στη σύγχρονη κοινωνία, και της χρήσης της (και κατάχρησής της) στη δημόσια πολιτική. Ο βοηθός εισαγγελέα Ron Davis υπερασπίστηκε τον νόμο επισημαίνοντας ότι κάποιου είδους φυλετική κατηγοριοποίηση ήταν απαραίτητη ώστε να συμβαδίζει με τις ομοσπονδιακές απαιτήσεις της τήρησης μητρώου και να διευκολύνει τα προγράμματα για την πρόληψη γενετικών ασθενειών. Ο νομικός εκπρόσωπος της Phipps, Brian Begue, ισχυρίστηκε ότι η απόδοση φυλετικών κατηγοριών στα πιστοποιητικά γέννησης ήταν αντισυνταγματική και ότι η ταξινόμηση του 3% ήταν ανακριβής.

Επικαλέστηκε έναν συνταξιούχο καθηγητή του πανεπιστημίου Tulane, ο οποίος είχε παραθέσει έρευνα που υποδείκνυε πως οι περισσότεροι λευκοί έχουν 1/20 «νέγρικη» καταγωγή. Στο τέλος, η Phipps έχασε. Το δικαστήριο υποστήριξε έναν πολιτειακό νόμο που ποσοτικοποιούσε τη φυλετική ταυτότητα κι έτσι επικύρωσε τη νομιμότητα της ταξινόμησης ατόμων σε συγκεκριμένες φυλετικές κατηγορίες.1

Η υπόθεση της Phipps αποτυπώνει το συνεχές δίλημμα σχετικά με τον ορισμό της φυλής και τη συγκρότηση του νοήματος της στη θεσμική ζωή. Σήμερα, με το να διατείνεται κανείς ότι οι διαφορές στην ανθρώπινη φυσιογνωμία έχουν φυλετική βάση εισέρχεται σε μια διαρκή κι έντονη συζήτηση. Οι επιστημονικές ερμηνείες της φυλής δεν είναι οι μόνες που πυροδοτούν αντιπαραθέσεις θρησκευτικές απόψεις επίσης το έχουν κάνει.2 Κατά κύριο λόγο βέβαια, η φυλή έχει υπάρξει ζήτημα πολιτικής διαμάχης. Αυτό είναι αλήθεια ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η έννοια της φυλής ποικίλει τρομερά ανά διαστήματα χωρίς ποτέ να εγκαταλείπει την κεντρική σκηνή της ιστορίας των ΗΠΑ.

Τι Είναι Η Φυλή;

Η φυλετική συνείδηση και η άρθρωσή της στις φυλετικές θεωρίες, είναι σε μεγάλο βαθμό ένα φαινόμενο σύγχρονο. Όταν οι Ευρωπαίοι εξερευνητές «ανακάλυψαν» στον Νέο Κόσμο ανθρώπους που είχαν διαφορετική εμφάνιση από τους ίδιους, αυτοί οι «ιθαγενείς» έθεσαν σε δοκιμασία τις τότε υπάρχουσες αντιλήψεις σχετικά με την καταγωγή του ανθρωπίνου είδους, και έγειραν ενοχλητικές ερωτήσεις ως προς το εάν όλοι μπορούσαν να θεωρηθούν μέλη της ίδιας «οικογένειας του ανθρώπου».3 Θρησκευτικές συζητήσεις φούντωσαν στην προσπάθεια να συμβαδίσει η Βίβλος με την ύπαρξη «φυλετικά διακριτών» ανθρώπων. Προέκυψαν διαφωνίες πάνω στο ζήτημα της δημιουργίας, καθώς οι θεωρίες της πολυγένεσης αμφισβήτησαν το ότι ο Θεός είχε δημιουργήσει μόνο ένα ανθρώπινο είδος («μονογένεση»). Οι Ευρωπαίοι διερωτούνταν εάν οι ιθαγενείς του Νέου Κόσμου ήταν πράγματι ανθρώπινα όντα με ψυχές που μπορούν να λυτρωθούν. Το διακύβευμα δεν ήταν μόνο οι προοπτικές της μεταστροφής τους αλλά και οι τρόποι μεταχείρισης τους. Η απαλλοτρίωση της ιδιοκτησίας, η άρνηση πολιτικών δικαιωμάτων, η εμφάνιση της δουλείας και άλλων μορφών εξαναγκαστικής εργασίας, όπως επίσης και οι απροκάλυπτες εξοντώσεις, όλα προϋπέθεταν μια οπτική που διαχώριζε τους Ευρωπαίους- τα τέκνα του Θεού, ανθρώπινα όντα, κλπ.- από τους «άλλους.» Μία τέτοια κοσμοθεωρία ήταν απαραίτητη για να αιτιολογεί γιατί κάποιοι έπρεπε να είναι «ελεύθεροι» και άλλοι υποδουλωμένοι, γιατί κάποιοι είχαν δικαιώματα κατοχής γης και ιδιοκτησίας και άλλοι όχι. Η φυλή και η ερμηνεία των φυλετικών διαφορών ήταν κεντρικός παράγοντας σε αυτή την κοσμοθεωρία.

Κατά την αποικιοκρατία, η επιστήμη δεν ήταν καθόλου λιγότερο από τη θρησκεία ένα πεδίο αντιπαράθεσης στις προσπάθειες της να αντιληφθεί την έννοια της φυλής και της σημασίας της. Με ενθάρρυνση από το ταξινομητικό σχήμα των έμβιων οργανισμών που επινοήθηκε από τον Λινναίο στο Systema Naturae, πολλοί λόγιοι κατά τον 18ο και 19ο αιώνα αφοσιώθηκαν στην αναγνώριση και ταξινόμηση των διαφορών της ανθρωπότητας. Η φυλή έγινε αντιληπτή ως βιολογική έννοια, αν και ο ακριβής της ορισμός ήταν ζήτημα αντιπαραθέσεων οι οποίες, όπως έχουμε σημειώσει, συνεχίζουν να μαίνονται έως και σήμερα. Παρά τις όποιες προσπάθειες, από τις μελέτες κρανιακής χωρητικότητας του γιατρού Samuel Morton4 ως τις πιο σύγχρονες προσπάθειες να βασιστεί η φυλετική ταξινόμηση σε κοινή γενετική ομάδα5, η έννοια της φυλής αντιστέκεται στον βιολογικό της ορισμό…

Προσπάθειες να διακρίνουν το επιστημονικό νόημα της φυλής συνεχίζουν ως και τη σήμερον ημέρα. Παρόλο που οι περισσότεροι φυσικοί ανθρωπολόγοι και βιολόγοι έχουν εγκαταλείψει την αναζήτηση επιστημονικής βάσης για τον καθορισμό των φυλετικών κατηγοριών, αντιπαραθέσεις έχουν πρόσφατα ξεσπάσει στους τομείς της γενετικής και της εκπαιδευτικής ψυχολογίας. Για παράδειγμα, ένα δοκίμιο από τον Arthur Jensen που υποστήριξε ότι κληρονομικοί παράγοντες καθορίζουν την ευφυΐα, όχι μόνο επανέφερε την διαμάχη περί «φύσης ή ανατροφής», αλλά επίσης έγειρε υψηλού κινδύνου ερωτήματα σχετικά με την ίδια την φυλετική ισότητα.6 Είναι ξεκάθαρο ότι η προσπάθεια να καθιερωθεί μία βιολογική βάση για τη φυλή δεν έχει μπει ακόμα στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, αλλά ανασταίνεται σε διάφορες επιστημονικές αρένες. Όλες αυτές οι προσπάθειες προσπαθούν να απεκδυόσουν την έννοια της φυλής από θεμελιώδεις κοινωνικούς, πολιτικούς ή οικονομικούς προσδιορισμούς. Αντ’ αυτού, υπαινίσσονται ότι η αλήθεια για τη φυλή κείτεται στο πεδίο των έμφυτων χαρακτηριστικών, από τα οποία το χρώμα του δέρματος και άλλα σωματικά γνωρίσματα παρέχουν μόνο τις πιο φανερές, και από ορισμένες απόψεις, τις πιο επιφανειακές ενδείξεις.

Η Φυλή ως Κοινωνική Έννοια

Οι κοινωνικές επιστήμες έχουν έρθει να απορρίψουν τις βιολογιστικές αντιλήψεις περί φυλής προς όφελος μίας προσέγγισης που θεωρεί τη φυλή κοινωνική έννοια. Με αφετηρία τον 18ο αιώνα, αυτή η τάση είναι αργή και ανομοιόμορφη, αλλά η κατεύθυνση της σαφής. Τον 19ο αιώνα, ο Max Weber αγνόησε τις βιολογικές επεξηγήσεις για τη φυλετική σύγκρουση και αντ’ αυτών τόνισε τους κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες που γέννησαν μια τέτοια σύγκρουση.7 Το έργο του πρωτοποριακού πολιτισμικού ανθρωπολόγου Franz Boas ήταν κρίσιμο για τη διάψευση του επιστημονικού ρατσισμού του πρώιμου 20ου αιώνα, απορρίπτοντας τη σύνδεση μεταξύ φυλής και πολιτισμού καθώς και τη θεώρηση περί ενός συνεχούς «υψηλότερων» και «χαμηλότερων» πολιτισμικών ομάδων. Στη σύγχρονη βιβλιογραφία της κοινωνικής επιστήμης, η φυλή θεωρείται μια μεταβλητή που διαμορφώνεται από ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις.

Η φυλή είναι πράγματι μία κατεξοχήν κοινωνικοιστορική έννοια. Οι φυλετικές κατηγορίες και η σημασία της φυλής λαμβάνουν σαφή έκφραση από τις συγκεκριμένες κοινωνικές σχέσεις και το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Οι φυλετικές σημασιοδοτήσεις έχουν ποικίλλει τρομερά κατά περιόδους κι ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνίες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η διαχωριστική γραμμή μαύρου/λευκού ιστορικά έχει οριστεί κι επιβληθεί με αυστηρό τρόπο. Η λευκότητα αντιμετωπίζεται ως «άσπιλη» κατηγορία. Οποιαδήποτε φυλετική πρόσμιξη κάνει κάποιον «μη λευκό.» Στην ταινία Raintree County, η Elizabeth Taylor περιγράφει τη χειρότερη τύχη που μπορεί να λάχει στους λευκούς ως εξής: «έχεις λιγάκι νέγρικο αίμα μέσα σου, μόλις μια τόσο δα σταλίτσα και γίνεσαι όλος Νέγρος.»8 Αυτό το σκεπτικό απορρέει από αυτό που έχει χαρακτηρίσει ο Marvin Harris ως αρχή της υποκαταγωγής:

Με τι μεγαλοφυή υπολογισμό ξετυλίγεται το γενετικό πλέγμα των εκατομμυρίων χρόνων εξέλιξης και αποδίδεται σε κάθε άντρα [sic] η κατάλληλη κοινωνική του θέση; Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο μηχανισμός που επιστρατεύεται είναι ο κανόνας της υποκαταγωγής. Αυτός ο κανόνας σχετικά με την καταγωγή επιτάσσει στους Αμερικάνους να πιστεύουν ότι για όποιον είναι γνωστό ότι είχε Νέγρο πρόγονο είναι και ο ίδιος Νέγρος. Δεν αναγνωρίζεται τίποτα ενδιάμεσο… «Υποκαταγωγή» σημαίνει σύνδεση με την υποδεέστερη παρά με την ανώτερη ομάδα προκειμένου να αποφευχθεί η αμφισημία της ενδιαμέσου ταυτότητας… Ο κανόνας της υποκαταγωγής είναι, επομένως, μια εφεύρεση που εμείς στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουμε κάνει προκειμένου να διατηρήσουμε τα βιολογικά στοιχεία μακριά από τις συλλογικές ρατσιστικές μας φαντασιώσεις.9

Η υπόθεση της Susie Guillory Phipps αντιπροσωπεύει τη σύγχρονη έκφραση αυτής της φυλετικής λογικής.

Αντιθέτως, ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό των φυλετικών σχέσεων στις πεδινές περιοχές της Λατινικής Αμερικής έπειτα από την κατάργηση της δουλείας είναι η σχετική απουσία των κάθετα ορισμένων φυλετικών κατηγοριοποιήσεων. Σε πολλές κοινωνίες της Λατινικής Αμερικής δεν υπάρχει τέτοιος αυστηρός κανόνας που χαρακτηρίζει τη φυλετική ταυτότητα. Η Βραζιλία, για παράδειγμα, ιστορικά έχει πολύ λιγότερο αυστηρές συλλήψεις της φυλής, κι έτσι υπάρχει μια πληθώρα «ενδιάμεσων» φυλετικών κατηγοριών . Πράγματι, όπως σημειώνει ο Harris, «ένα από τα πιο εντυπωσιακά επακόλουθα του βραζιλιάνικου συστήματος φυλετικής αναγνώρισης είναι ότι γονείς και παιδιά ή ακόμα και αδερφοί και αδερφές συχνά γίνονται δεκτοί ως αντιπρόσωποι αρκετά διαφορετικών φυλετικών τύπων.»10 Τέτοια πιθανότητα είναι αδιανόητη στα πλαίσια της λογικής των φυλετικών κατηγοριών των ΗΠΑ.

Για να φέρουμε ένα ακόμα παράδειγμα: η έννοια του «περάσματος» παίρνει νέο νόημα εάν συγκρίνουμε τους τρόπους που διαφορετικοί πολιτισμοί της Αμερικής προσδιορίζουν τη φυλετική ταυτότητα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, άτομα που είναι στην πραγματικότητα «μαύρα» σύμφωνα με τη λογική της υποκαταγωγής, έχουν επιχειρήσει να παρακάμψουν τους φραγμούς που εισάγουν διακρίσεις και που επιβάλλονται από το νόμο και τα έθιμα, προσπαθώντας να «περάσουν» ως λευκά.11 Η ειρωνεία είναι ότι αυτά τα ίδια άτομα δεν θα μπορούσαν να περάσουν ως «μαύρα» σε πολλές Λατινοαμερικάνικες κοινωνίες.

Η εξέταση του όρου «μαύρος» απεικονίζει την ποικιλομορφία των φυλετικών νοημάτων που μπορούν να εντοπιστούν ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνίες αλλά και ιστορικά σε μια συγκεκριμένη κοινωνία. Στη σύγχρονη πολιτική σκηνή της Βρετανίας, ο όρος «μαύρος» χρησιμοποιείται ως αναφορά προς όλους τους μη λευκούς. Περιέργως αυτή η κατάταξη δεν έχει προκύψει από έναν ρατσιστικό λόγο ομάδων όπως το Εθνικό Μέτωπο. Αντίθετα, σε πολιτικά και πολιτισμικά κινήματα, η ασιατική και αφροκαραϊβική [AfroCaribbean] νεολαία υιοθετούν τον όρο ως έκφραση της προσωπικής τους ταυτότητας.12 Τα ευρείας εμβέλειας νοήματα της έννοιας «μαύρος» απεικονίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι φυλετικές κατηγορίες διαμορφώνονται πολιτικά.13

Το νόημα της φυλής ορίζεται και ζυμώνεται στην κοινωνία, τόσο μέσα από συλλογική δράση όσο και από ατομικές πρακτικές. Έπειτα από διεργασίες, οι ίδιες οι φυλετικές κατηγορίες σχηματίζονται, μετασχηματίζονται, καταστρέφονται και αναδιαμορφώνονται. Χρησιμοποιούμε τον όρο φυλετικοποίηση για να αναφερθούμε στη διαδικασία κατά την οποία κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις καθορίζουν το περιεχόμενο και τη σημασία των φυλετικών κατηγοριών και οι οποίες δυνάμεις με τη σειρά τους διαμορφώνονται από τα φυλετικά νοήματα. Κρίσιμη σε αυτή τη διαμόρφωση είναι η αντιμετώπιση της φυλής ως κεντρικού άξονα των κοινωνικών σχέσεων, οι οποίες δε μπορούν να ενταχθούν κάτω από ή να περιοριστούν σε κάποια ευρύτερη κατηγορία ή σύλληψη.

Φυλετική Ιδεολογία και Φυλετική Ταυτότητα

Οι κατά τ’άλλα φαινομενικά ξεκάθαρες, «φυσικές» και σύμφωνες με την «κοινή λογική» ιδιότητες που η υπάρχουσα φυλετική τάξη παρουσιάζει μαρτυρούν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας φυλετικοποίησης στην κατασκευή φυλετικών νοημάτων και φυλετικών ταυτοτήτων. Ένα από τα πρώτα πράγματα που προσέχουμε όταν συναντούμε ανθρώπους (πέρα από το φύλο τους) είναι και η φυλή τους. Χρησιμοποιούμε τη φυλή για να εντοπίσουμε στοιχεία σχετικά με το ποιο είναι αυτό το άτομο. Αυτό το γεγονός γίνεται επώδυνα προφανές όταν συναντάμε κάποιον τον οποίο δε μπορούμε να κατηγοριοποιήσουμε φυλετικά με ευκολία – κάποιον που είναι, για παράδειγμα, φυλετικά «μικτός» ή από μία εθνική/φυλετική ομάδα με την οποία δεν είμαστε οικείοι. Μία τέτοια συνάντηση γίνεται πηγή δυσφορίας και στιγμιαία θέτει σε κρίση τα φυλετικά νοήματα. Χωρίς φυλετική ταυτότητα, υπάρχει ο κίνδυνος της απώλειας της ταυτότητας εν γένει.

Η πυξίδα που μας καθοδηγεί στις φυλετικές σχέσεις εξαρτάται από προκαθορισμένες αντιλήψεις σχετικά με το πως μοιάζει κάθε συγκεκριμένη φυλετική ομάδα. Σχόλια του τύπου, «Παράξενο, δε φαίνεσαι για μαύρος», προδίδουν μία υποβόσκουσα εικόνα του πώς θα έπρεπε να είναι ένας μαύρος. Επιπλέον αποπροσανατολιζόμαστε όταν οι άνθρωποι δε δρουν ως «μαύροι», «Λατίνοι» ή όντως «λευκοί.» Το περιεχόμενο τέτοιων στερεοτύπων αποκαλύπτει μια σειρά ατεκμηρίωτων πεποιθήσεων σχετικά με το ποιες είναι αυτές οι ομάδες και πως μοιάζουν.14

Στην κοινωνία των ΗΠΑ, λοιπόν, υπάρχει ένα είδος «φυλετικής ετικέτας», ένα σετ ερμηνευτικών κωδίκων φυλετικών νοημάτων που τίθενται σε λειτουργία στις αλληλεπιδράσεις της καθημερινής ζωής. Οι κανόνες που διαμορφώνονται από την αντίληψή μας περί φυλής σε μία απολύτως φυλετική κοινωνία καθορίζουν την «παρουσίαση του εαυτού,»15 τις διακρίσεις των στάτους και τους κατάλληλους τρόπους συμπεριφοράς. Η «ετικέτα» δεν είναι μόνο καθολική υποταγή στους κανόνες της κυρίαρχης ομάδας, αλλά περισσότερο ένας δυναμικός συνδυασμός αυτών των κανόνων με τις αξίες και τις πεποιθήσεις των υποτελών κατηγοριών. Αυτή η φυλετική «υποταγή» είναι απολύτως ιδεολογική. Ο καθένας μαθαίνει κάποιο συνδυασμό, μία εκδοχή των κανόνων της φυλετικής ταξινόμησης και της ίδιας της δικής του φυλετικής ταυτότητας, συχνά χωρίς κάποια εμφανή εκπαίδευση ή συνειδητή κατήχηση. Η φυλή γίνεται «κοινή λογική»- ένας τρόπος να αντιλαμβάνεσαι, να εξηγείς και να δρας στον κόσμο.

Οι φυλετικές πεποιθήσεις λειτουργούν ως «βιολογία των ερασιτεχνών», ως ένας τρόπος επεξήγησης της ποικιλομορφίας της «ανθρώπινης φύσης.»16 Οι διαφορές στο χρώμα του δέρματος και σε άλλα εμφανή σωματικά χαρακτηριστικά υποτίθεται ότι παρέχουν ορατές ενδείξεις για τις διαφορές που παραμονεύουν κάτω από αυτά. Ταπεραμέντο, σεξουαλικότητα, ευφυΐα, αθλητική ικανότητα, αισθητικές προτιμήσεις και ούτω καθεξής θεωρούνται ότι είναι σταθερά και διακριτά από το εμφανές σημάδι της φυλής. Τέτοια διαφορετικά ζητήματα όπως η αυτοπεποίθηση και η εμπιστοσύνη μας προς τους άλλους (για παράδειγμα, υπαλλήλους ή πωλητές, περσόνες των ΜΜΕ, γείτονες), οι σεξουαλικές μας προτιμήσεις και ρομαντικές εικόνες, το γούστο μας στη μουσική, τις ταινίες, τον χορό, ή τα αθλήματα, και οι ιδιαίτερα προσωπικοί τρόποι που μιλούμε, περπατάμε, τρώμε και ονειρευόμαστε διαμορφώνονται αναπόφευκτα από τις ιδέες περί φυλής. Πιστεύεται ότι οι «διαφορές» στο χρώμα του δέρματος εξηγούν αισθητές διαφορές σε διανοητικό, σωματικό και καλλιτεχνικό ταπεραμέντο και πως δικαιολογούν την ιδιαίτερη μεταχείριση των φυλετικά αναγνωρισμένων ατομικοτήτων και ομάδων.

Η συνεχόμενη διατήρηση της φυλετικής ιδεολογίας υποδηλώνει ότι αυτοί οι φυλετικοί μύθοι και τα στερεότυπα δεν μπορούν να εκτεθούν ως τέτοια στο λαϊκό φαντασιακό. Πιστεύουμε ότι είναι απολύτως απαραίτητα και καίριας σημασίας για τη διατήρηση της κοινωνικής τάξης των ΗΠΑ. Φυσικά, συγκεκριμένα νοήματα, στερεότυπα και μύθοι μπορούν να αλλάξουν, αλλά η παρουσία ενός συστήματος φυλετικών νοημάτων και στερεοτύπων της φυλετικής ιδεολογίας φαίνεται να είναι μόνιμο χαρακτηριστικό της κουλτούρας των ΗΠΑ. Είναι περιβόητο ότι ο κινηματογράφος και η τηλεόραση, για παράδειγμα, διαδίδουν εικόνες φυλετικών μειονοτήτων που επιβάλλουν στα ακροατήρια το πως μοιάζουν οι άνθρωποι από αυτές τις ομάδες, πως συμπεριφέρονται και «ποιοι είναι.»17 Η δύναμη των ΜΜΕ δεν έγκειται μόνο στην ικανότητά τους να αντικατοπτρίζουν την κυρίαρχη φυλετική ιδεολογία, αλλά στη δυνατότητα τους να διαμορφώνουν αυτά πρώτα-πρώτα αυτή την ιδεολογία.

Το επικό Η Γέννηση ενός Έθνους [Birth of a Nation], του D. W. Griffith, με μία αντιμετώπιση που εκφράζει κατανόηση για την άνοδο της Ku Klux Klan κατά την περίοδο της ανασυγκρότησης [Reconstruction], βοήθησε στο να δημιουργηθούν, εδραιωθούν και «εθνικοποιηθούν» εικόνες των μαύρων που ήταν περισσότερο ανομοιογενείς (για παράδειγμα, τοπικά συγκεκριμένες), πριν από την εμφάνιση της ταινίας.18 Στην αμερικάνικη τηλεόραση, η ανάγκη να ορίζονται οι χαρακτήρες με τον πιο σύντομο και περιεκτικό τρόπο έχει οδηγήσει στη διαιώνιση φυλετικών καρικατούρων, καθώς τα φυλετικά στερεότυπα κάνουν τη δουλειά των σεναριογράφων, σκηνοθετών και ηθοποιών, των διαφημιστών και λοιπών, γρήγορη.

Η τάση της τηλεόρασης να απευθυνθεί στον «ελάχιστο κοινό παρονομαστή» προκειμένου να παρουσιάζει προγράμματα «οικεία» σε ένα τεράστιο και ανομοιογενές κοινό την οδηγεί συχνά στο να κατανέμει και ανακατανέμει φυλετικά χαρακτηριστικά σε συγκεκριμένες ομάδες, τόσο μειονοτικές όσο και πλειοψηφικές.

Αυτό και αναρίθμητα άλλα παραδείγματα δείχνουν ότι τείνουμε να βλέπουμε τη φυλή ως κάτι σταθερό και αμετάβλητο- κάτι ριζωμένο στη «φύση.» Έτσι καμουφλάρουμε την ιστορική κατασκευή των φυλετικών κατηγοριών, το μεταβαλλόμενο νόημα της φυλής και τον κρίσιμο ρόλο της πολιτικής και ιδεολογίας στη διαμόρφωση των φυλετικών σχέσεων. Οι φυλές δεν αναδύονται ακέραιες. Είναι τα αποτελέσματα ποικίλων ιστορικών πρακτικών και συνεχώς υπόκεινται στην πρόκληση του ορισμού και του νοήματος τους.

Φυλετικοποίηση: Η Ιστορική Εξέλιξη της Φυλής

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η φυλετική κατηγορία του «μαύρου» αναπτύχθηκε με την παγίωση της φυλετικής δουλείας. Στο τέλος του 17ου αιώνα, οι Αφρικανοί με συγκεκριμένη ταυτότητα όπως Ίγκμπο (Ibo), Γιορούμπα (Yoruba), Φουλάνι (Fulani), κ.ο.κ., αποδόθηκαν ως «μαύροι» από την ιδεολογία της εκμετάλλευσης βασισμένη σε μία φυλετική λογική- την καθιέρωση και διατήρηση μίας «γραμμής χρώματος.» Αυτό φυσικά δεν προέκυψε εν μία νυκτί. Μία περίοδος συμφωνητικής καταναγκαστικής εργασίας, η οποία δεν ήταν ριζωμένη στη φυλετική λογική, προηγήθηκε της παγίωσης της φυλετικής δουλείας. Με τη δουλεία, ωστόσο, η κατανόηση της κοινωνίας βασισμένη στη φυλή ενθαρρύνθηκε, το οποίο οδήγησε στη διαμόρφωση μίας συγκεκριμένης φυλετικής ταυτότητας όχι μόνο για τους δούλους αλλά για τους Ευρωπαίους αποίκους επίσης. Ο Winthrop Jordan έχει παρατηρήσει: «Από τον αρχικά κοινό όρο Χριστιανός, στα μέσα του αιώνα υπήρξε μία αισθητή μετατόπιση προς τους όρους Άγγλος και ελεύθερος. Μετά από το 1680 περίπου, λαμβάνοντας υπόψη τις αποικίες στο σύνολό τους, ένας νέος όρος αυτοπροσδιορισμού εμφανίστηκε ο όρος λευκός.»19

Χρησιμοποιούμε τον όρο φυλετικοποίηση για να δηλώσουμε την επέκταση της φυλετικής νοηματοδότησης σε μία προηγουμένως φυλετικά μη ταξινομημένη σχέση, κοινωνική πρακτική ή ομάδα. Η φυλετικοποίηση είναι μία ιδεολογική διαδικασία, ιστορικά συγκεκριμένη. Η φυλετική ιδεολογία συγκροτείται από προϋπάρχοντα εννοιολογικά στοιχεία (ή εάν κάποιος το προτιμά, στοιχεία που σχετίζονται με τον «λόγο») και αναδύεται από την πάλη ανταγωνιστικών πολιτικών προγραμμάτων και ιδεών που επιχειρούν να αρθρώσουν όμοια στοιχεία με διαφορετικό τρόπο. Μία περιγραφή της φυλετικοποιητικής διαδικασίας που αποφεύγει τις παγίδες της εθνικής ιστορίας των ΗΠΑ20 βρίσκεται σε εκκρεμότητα.

Συγκεκριμένα κατά τον 19ο αιώνα, η κατηγορία «λευκός» αντιμετώπισε προκλήσεις τις οποίες επέφερε η εισροή ποικίλων ομάδων που δεν προέρχονταν από την ίδια Αγγλοσαξονική καταγωγή με τους ιδρυτές μετανάστες. Τον 19ο αιώνα, πολιτικοί και ιδεολογικοί αγώνες έκαναν την εμφάνιση τους εναντίον της ταξινόμησης των Νότιων Ευρωπαίων, των Ιρλανδών και Εβραίων, ανάμεσα στις άλλες κατηγορίες των «μη λευκών».21 Ο νατιβισμός [nativism] χαλιναγωγήθηκε αποτελεσματικά μόνο με την επισημοποίηση μίας φυλετικής τάξης που ζωγράφιζε τη γραμμή του χρώματος γύρω από, παρά μέσα στην Ευρώπη.

Αφότου έβαλε τέλος στη φυλετικοποίηση των μεταναστών από την Ευρώπη μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο και κατ ’επέκταση επέτρεψε την αφομοίωση τους, η αμερικάνικη φυλετική τάξη παγιώθηκε ξανά στον απόηχο των τρομερών προκλήσεων που αντιμετώπισε με την κατάργηση της φυλετικής δουλείας.22 Με το τέλος της περιόδου αναπροσαρμογής το 1877, ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα για τον περιορισμό των αναδυόμενων ταξικών αγώνων του όψιμου 19ου αιώνα τέθηκε σε εφαρμογή: ο ορισμός της εργατικής τάξης με φυλετικούς όρους- ως «λευκής.» Αυτό δεν επιτεύχθηκε με κάποιο νομοθετικό διάταγμα ή κάποια καπιταλιστική μανούβρα ώστε να διαιρεθεί η εργατική τάξη, αλλά μάλλον από τους ίδιους τους λευκούς εργάτες. Πολλοί από αυτούς ήταν πρόσφατοι μετανάστες, που οργανώνονταν τόσο σε φυλετικές γραμμές όσο και σε ταξικές γραμμές, παραδοσιακά ορισμένες.23 Οι Ιρλανδοί στη Δυτική Ακτή, για παράδειγμα, ενεπλάκησαν σε άγριες αντικινέζικες ρατσιστικές προκλήσεις και διέπραξαν πολλές επιθέσεις τύπου πογκρόμ εναντίων Κινέζων κατά τη διάρκεια εδραίωσης του συνδικαλιστικού κινήματος στην Καλιφόρνια.

Έτσι η αυτή καθ’ αυτή πολιτική οργάνωση της εργατικής τάξης ήταν σε σημαντικό βαθμό ένα φυλετικό πρόγραμμα. Η κληρονομιά των φυλετικών συγκρούσεων και συμφωνιών διαμόρφωσε τον ορισμό των συμφερόντων και διαδοχικά οδήγησε στην παγίωση θεσμικών μοτίβων (π.χ. χωριστά σωματεία, αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων, νομοθεσία με αποκλεισμούς) που διαιώνισαν τη διαχωριστική γραμμή χρώματος μέσα στην εργατική τάξη. Ο Selig Perlman, του οποίου η μελέτη της ανάπτυξης του εργατικού κινήματος βλέπει με αρκετή συμπάθεια αυτή τη διαδικασία, σημειώνει ότι:

Το πολιτικό ζήτημα μετά το 1877 ήταν φυλετικό, όχι οικονομικό, και το όπλο δεν ήταν απλώς η ψηφοφορία, αλλά επίσης οι βίαιες κινητοποιήσεις. Οι αντικινέζικες ταραχές στην Καλιφόρνια, με κορύφωση την Πράξη Αποκλεισμού [Exclusion Law] που πέρασε το Κονγκρέσο το 1882, ήταν χωρίς αμφιβολία ο πιο σημαντικός παράγοντας στην ιστορία της αμερικάνικης εργατιάς, καθώς χωρίς αυτήν ολόκληρη η χώρα θα μπορούσε να έχει κατακλυστεί από μογγολικό [sic] εργατικό δυναμικό και το εργατικό κίνημα θα είχε οδηγηθεί σε πάλη των φυλών αντί για των τάξεων.24

Πιο πρόσφατοι οικονομικοί μετασχηματισμοί στις ΗΠΑ έχουν επίσης μεταβάλλει τις φυλετικές ταυτότητες και νοηματοδοτήσεις. Ο αυτοματισμός της γεωργίας του νότου και η αυξημένη ζήτηση εργατικών χεριών της μεταπολεμικής ακμής μετέτρεψε τους μαύρους από κυρίως αγροτικό, εξαθλιωμένο εργατικό δυναμικό σε κυρίως αστική, εργατική τάξη το 1970.25 Όταν αυτή η ακμή άρχισε να γνωρίζει ύφεση και ο φιλελεύθερος κρατισμός κοινωνικής πρόνοιας μετατοπίστηκε προς τα δεξιά, η πλειοψηφία των μαύρων άρχισε να γίνεται ολοένα και περισσότερο αντιληπτή ως κομμάτι μιας «κατώτερης τάξης», ως «παράσιτα» του κράτους. Έτσι οι ιδιαιτέρως ζημιογόνες για τους μαύρους επιπτώσεις των παγκοσμίων κι εθνικών οικονομικών μεταβολών (γενικώς αυξανόμενοι δείκτες ανεργίας, αλλαγές στις εργασιακές δομές με απομάκρυνση από την εξάρτηση της εντατικής εργασίας, κλπ.) εξηγήθηκαν για ακόμη μια φορά στα τέλη του 1970 και 1980 (όπως είχε συμβεί και το 1940 και στα μέσα του 1960) ως αποτέλεσμα των προβληματικών πολιτισμικών νορμών των μαύρων, της οικογενειακής αποδιοργάνωσης, κλπ.26 Με αυτό τον τρόπο νέες φυλετικές αποδόσεις, νέοι φυλετικοί μύθοι προσκολλώνται στους «μαύρους.»27 Παρόμοιες αλλαγές στη φυλετική ταυτότητα επηρεάζουν επί του παρόντος τους Ασιάτες και τους Λατίνους, καθώς οικονομικές δυνάμεις όπως η αυξανόμενη φτωχοποίηση και η κατάσταση χρέους του Τρίτου Κόσμου πυροδοτούν τη μετανάστευση και υψηλά επιτόκια, ο Ιαπωνικός ανταγωνισμός τροφοδοτεί δυσαρέσκεια και οι θέσεις εργασίας φαίνεται να απομακρύνονται από τις ΗΠΑ πετώντας προς την Κορέα και τη Σιγκαπούρη.28

Όταν καταλάβουμε ότι η φυλή ξεφεύγει από τα όρια του χρώματος του δέρματος, της υπερεκμετάλλευσης, της κοινωνικής διαστρωμάτωσης, της διάκρισης και της προκατάληψης, της πολιτισμικής κυριαρχίας και πολιτισμικής αντίστασης, της κρατικής πολιτικής (ή όποιας άλλης συγκεκριμένης κοινωνικής σχέσης θέλουμε να απαριθμήσουμε), όταν αναγνωρίσουμε τη φυλετική διάσταση που υπάρχει σε κάποιο βαθμό σε κάθε ταυτότητα, θεσμό και κοινωνική πρακτική στις Ηνωμένες Πολιτείες – όταν το έχουμε κάνει αυτό, τότε θα είναι εφικτό να μιλήσουμε για φυλετικοποίηση. Αυτή η συνειδητοποίηση είναι δύσκολο να επιτευχθεί υπάρχει ένας συνεχής πειρασμός να σκεφτόμαστε τη φυλή ως ουσία, ως κάτι καθορισμένο, συμπαγές και αντικειμενικό, ως (για παράδειγμα) μία από τις κατηγορίες που μόλις απαριθμήσαμε. Και υπάρχει επιπλέον ένας αντίθετος πειρασμός: να τη δούμε ως απλή ψευδαίσθηση, που μία ιδανική κοινωνική τάξη θα εξάλειφε.

Κατά την άποψή μας είναι κρίσιμο να καταστρέψουμε τέτοια σκεπτικά. Η προσπάθεια πρέπει να γίνει ώστε να αντιληφθούμε τη φυλή ως ένα ασταθές και «αποκεντρωμένο» σύμπλεγμα κοινωνικών νοημάτων μεταβαλλόμενων συνεχώς από την πολιτική πάλη.

Υποσημειώσεις

1 Το Χρονικό του Σαν Φρανσίσκο, 14 Σεπτεμβρίου 1982, 19 Μαΐου 1983. Με κάποια δόση ειρωνείας, ο νόμος του 1970 της Λουιζιάνα θεσπίστηκε για να αντικαταστήσει τους παλιούς νόμους του Τζιμ Κρόου που βασίζονταν στην ιδέα της «κοινής αναφοράς» για τον προσδιορισμό της φυλής ενός βρέφους. Την ανεπιτυχή προσπάθεια της Phipps να αλλάξει την κατάταξή της και να προκαλέσει την ανακήρυξη του νόμου ως αντισυνταγματικού ακολούθησε μία νομοθετική απόπειρα που κορυφώθηκε με την απόσυρση του νόμου. Βλέπε Το Χρονικό του Σαν Φρανσίσκο , 23 Ιουνίου 1983.

2 Η μορμονική Εκκλησία, για παράδειγμα, έχει δεχτεί σφοδρή κριτική για το δόγμα της σχετικά με την κατωτερότητα των μαύρων.

3 Ο Thomas F. Gossett σημειώνει: Η θεωρία της φυλής…μέχρι την σχετικά σύγχρονη εποχή δεν είχε κάποια στέρεα βάση στην ευρωπαϊκή σκέψη. Από την άλλη, η θεωρία της φυλής και η φυλετική προκατάληψη σε καμία περίπτωση δεν ήταν άγνωστες την εποχή που οι Άγγλοι άποικοι ήρθαν στη Βόρεια Αμερική. Αδιαμφισβήτητα, η εποχή της εξερεύνησης οδήγησε πολλούς να αναρωτηθούν γύρω από τις φυλετικές διαφορές, σε μία περίοδο που ούτε οι Ευρωπαίοι ούτε οι Εγγλέζοι ήταν έτοιμοι να λάβουν υπόψη την αχανή πολιτισμική ποικιλομορφία. Αν και οι θεωρίες περί φυλής δεν είχαν ακόμα εξασφαλίσει ευρεία αποδοχή ή ακόμα και λεπτομερή διατύπωση, οι πρώτες επαφές των Ισπανών με τους Ινδιάνους στην Αμερική μπορούν πλέον να αναγνωριστούν ως η αφετηρία μίας πάλης μεταξύ των διάφορων ιδεών περί φύσης των πρωτόγονων πληθυσμών, που δεν έχει ακόμα διευθετηθεί πλήρως.

(Thomas F. Gossett, Race: The History of an Idea in America (New York: Schocken Books, 1965), σελ. 16.) Ο Winthrop Jordan παρουσιάζει μία λεπτομερή αναφορά της στάσης των πρώιμων ευρωπαίων αποίκων σχετικά με το χρώμα και τη φυλή στο White over Black: American Attitudes Toward the Negro, 1550-1812 (New York: Norton, 1977 [1968]), σελ. 3-43.

4 Ο φυσικός Samuel George Morton (1799-1851), υπέρμαχος της δουλείας, συγκέντρωσε συλλογή 800 κρανίων από όλα τα μέρη του κόσμου, τα οποία αποτέλεσαν το δείγμα για τις μελέτες του για τη φυλή. Υποθέτοντας ότι ένα μεγαλύτερο το κρανίο συνεπάγεται και υψηλότερη ευφυΐα, ο Μόρτον καθιέρωσε μία σχέση μεταξύ της φυλής και της κρανιακής χωρητικότητας. Ο Gossett αναφέρει ότι: Το 1849, μία από τις μελέτες του περιλάμβανε τα εξής αποτελέσματα: Τα κρανία των Άγγλων της συλλογής του αποδείχτηκε ότι ήταν τα μεγαλύτερα, με μέση κρανιακή χωρητικότητα 96 κυβικές ίντσες (1.600 κυβικά εκατοστά). Οι Αμερικάνοι και οι Γερμανοί ακολουθούσαν δεύτεροι, με κρανιακή χωρητικότητα και οι δύο 90 κυβικών ιντσών (1.500 κυβικά εκατοστά). Στο τέλος της λίστας βρίσκονταν οι Νέγροι με 83 κυβικές ίντσες (1.360 κυβικά εκατοστά), οι Κινέζοι με 82 (1.340 κυβικά εκατοστά) και οι Ινδιάνοι με 79 (1.300 κυβικά εκατοστά). Για τις μεθόδους του Morton, βλέπε Stephen J. Gould, «The Finagle Factor,» Human Nature (Ιούλιος 1978).

5 Οι ορισμοί της φυλής που στηρίχτηκαν πάνω σε μια κοινή γενετική ομάδα δεν επιβίωσαν όταν ήρθαν αντιμέτωποι με επιστημονική έρευνα που υποδήλωνε ότι οι διαφορές εντός ενός δεδομένου ανθρώπινου πληθυσμού είναι μεγαλύτερες από εκείνες μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών. Βλέπε L. L. Cavalli-Sforza, «.’The Genetics of Human Populations,» Scientific American, Σεπτέμβριος 1974, σελ. 81-89.

6 Arthur Jensen, «How Much Can We Boost IQ and Scholastic Achievement?», Harvard Educational Review 39 (1969):1-123.

7 Ernst Moritz Manasse, «Max Weber on Race,» Social Research 14 (1947):191-221.

8 Παρατίθεται στο Edward D. C. Campbell, Jr., The Celluloid South: Hollywood and the Southern Myth (Knoxville: University of Tennessee Press, 1981), σελ. 168-70.

9 Marvin Harris, Patterns of Race in the Americas (New York: Norton, 1964), σελ. 56.

10. Όπως παραπάνω, σελ. 57.

11. Έπειτα από την αποδοχή του James Meredith ως του πρώτου μαύρου φοιτητή στο πανεπιστήμιο του Μισισίπι, ο Harry S. Murphy ανακοίνωσε ότι αυτός, και όχι ο Meredith, ήταν ο πρώτος μαύρος φοιτητής που είχε εισαχθεί στο εν λόγω πανεπιστήμιο. Ο Murphy αυτοπροσδιοριζόταν ως μαύρος αλλά μπορούσε να περάσει για λευκός και να μην τραβήξει καθόλου την προσοχή στο ίδρυμα για εννέα μήνες. (όπως παραπάνω, σελ. 56).

12. A. Sivanandan, «From Resistance to Rebellion: Asian and Afro-Caribbean Struggles in Britain,» Race and Class 23(2-3) (ΦθινόπωροΧειμώνας 1981).

13. Αναλογιστείτε τις αντιφάσεις σχετικά με τα φυλετικά στάτους που βρίθουν στη χώρα με τις πιο αυστηρά ορισμένες φυλετικές κατηγορίες, τη Νότια Αφρική. Εκεί ορίζεται μία υπηρεσία φυλετικής κατηγοριοποίησης για να αποφανθεί περί αξιώσεων αναβάθμισης της επίσημης φυλετικής ταυτότητας. Αυτό είναι ιδιαιτέρως απαραίτητο για την «έγχρωμη» κατηγορία. Το σύστημα των φυλετικών διακρίσεων θεωρεί τους Κινέζους «Ασιάτες» ενώ προσδίδει στους Γιαπωνέζους το στάτους των «επίτιμων λευκών.» Αυτή η λογική σχεδόν αποκόβει τη φυλή από οποιαδήποτε συσχέτιση με το χρώμα του δέρματος και άλλα σωματικά χαρακτηριστικά και εκθέτει ανοιχτά την φυλή ως μία νομική κατηγορία που υπόκειται σε οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές επιρροές. (Είμαστε υπόχρεοι στον Steve Talbot για την διευκρίνηση κάποιων από αυτά τα σημεία.)  

14. Gordon W Allport, The Nature of Prejudice (Garden City, NY. Doubleday,1958), σελ. 184-200.

15. Επιθυμούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη φράση πιο ελεύθερα, χωρίς να δεσμεύσουμε τους εαυτούς μας με μια συγκεκριμένη θέση σε τέτοιες προσεγγίσεις κοινωνικής ψυχολογίας, όπως η συμβολική αλληλεπίδραση, που βρίσκονται εκτός του πεδίου αυτής της μελέτης. Μία ενδιαφέρουσα μελέτη σε αυτό το ζήτημα είναι του S.M. Lyman and W.A. Douglass, «Ethnicity: Strategies of Individual and Collective Impression Management,» Social Research 40(2) (1973).  

16. Michael Billig, «Patterns of Racism: Interviews with National Front Members,» Race and Class 20(2) (Φθινόπωρο 1978):161-79.  

17. «Η Μις Σαν Αντόνιο των ΗΠΑ, Lisa Fernandez και άλλες Λατινοαμερικάνες που περνούσαν οντισιόν για ρόλο σε τηλεοπτική σαπουνόπερα δεν ανταποκρίνονταν στην εικόνα του Χόλυγουντ για τους πραγματικούς Μεξικάνους κι έπρεπε να σκουραίνουν τα πρόσωπά τους πριν από το γύρισμα.» Το μοντέλο Aurora Garza δήλωσε ότι τα πρόσωπά τους βάφονταν σε πιο σκούρους τόνους με πούδρα γιατί παραήταν λευκά. «Είμαι πραγματική Μεξικάνα [είπε η Garza] και αρκετά σκούρα όπως και να ‘χει. Τώρα είμαι ακόμα πιο σκούρα γιατί είμαι μαυρισμένη. Αλλά συνεχώς ήθελαν να κάνω το πρόσωπο μου όλο και πιο σκούρο» (Χρονικό Του Σαν Φρανσίσκο, 21 Σεπτεμβρίου 1984). Παρόμοιο δίλημμα αντιμετωπίζουν οι Ασιάτες Αμερικάνοι ηθοποιοί που αισθάνονται ότι οι πρωταγωνιστικοί ρόλοι Ασιατικών χαρακτήρων αναπόφευκτα ανατίθενται σε ηθοποιούς που μακιγιάρονται ώστε να μοιάζουν με Ασιάτες. Πλήθος ταινιών του Charlie Chan, για παράδειγμα, έχουν γυριστεί με λευκούς πρωταγωνιστές (η τελευταία ήταν το 1981, Charlie Chan and the Curse of Dragon Queen). Ο Roland Winters, που έπαιξε σε έξι ταινίες του Chan, ερωτήθηκε από τον δραματουργό Frank Chin να του εξηγήσει τη λογική του να περάσει από κάστινγκ ένας λευκός άντρας για τον ρόλο του Charlie Chan: «Το μόνο που μπορώ να σκεφτώ είναι ότι, εάν θέλεις κάποιον για να υποδυθεί έναν ομοφυλόφιλο σε μία παράσταση, και βάλεις έναν ομοφυλόφιλο να το κάνει αυτό, θα είναι απαίσιο. Δεν θα είναι αστείο . . . και ίσως να υπάρξει κάτι παράξενο σε αυτό . . .» (Frank Chin, «Confessions the Chinatown Cowboy,» Bulletin of Concerned Asian Scholars 4(3) (Φθινόπωρο 1972)).  

18. Melanie Martindale-Sikes, «Nationalizing ‘Nigger’ Imagery Through ‘Birth of a Nation’,» εργασία για την 73η ετήσια συνάντηση της American Sociological Association, 4-8 Σεπτεμβρίου   1978, San Francisco.  

19. Jordan, White over Black, p. 95 έμφαση δική μου

20. Η εστίαση της ιστορίας έχει τεθεί είτε σε συγκεκριμένες φυλετικά ορισμένες ομάδες ή στη μετανάστευση και την «ενσωμάτωση» των εθνοτικών ομάδων. Στην πρώτη περίπτωση οι χαρακτηριστικές παγίδες και συμβιβασμοί της θεωρίας των εθνοτήτων όπως ο λειτουργισμός (ή φανξιοναλισμός) και ο πολιτισμικός πλουραλισμός μπορεί να αποφευχθούν, αλλά μόνο εάν θυσιάσουμε μεγάλος μέρος της εστίασής μας στη φυλή. Στην τελευταία περίπτωση, η φυλή θεωρείται εκδήλωση της εθνικότητας.  

21. Το μέγεθος της αποστροφής προς τέτοιες ομάδες δεν θα πρέπει να ελαχιστοποιείται. Ένας βόρειος σχολιαστής παρατήρησε τη δεκαετία του 1850: «Ένας Ιρλανδός Καθολικός σπάνια επιχειρεί να ανελιχθεί σε μία υψηλότερη κατάσταση από αυτήν στην οποία βρίσκεται, ενώ ένας Νέγρος συχνά κάνει μία τέτοια προσπάθεια με επιτυχία.» Παράθεση από Gossett, ο.π., σελ. 288.  

22. Αυτή η ανάλυση, όπως πιθανόν είναι προφανές, προέρχεται ουσιαστικά από τον Du Bois.  Η κύρια πηγή της βρίσκεται στο μνημειώδες  (αλλά παρόλα αυτά αδικημένο) Black Reconstruction the United States, 1860-1880 (New York: Atheneum,1977 [1935]).  

23. Ο Alexander Saxton υποστηρίζει ότι: Οι Βόρειοι Αμερικάνοι με ευρωπαϊκές ρίζες έχουν βιώσει τρεις μεγάλες φυλετικές  συγκρούσεις: με την Ινδία, με την Αφρική και με την Ανατολή. Κεντρική σε κάθε  συναλλαγή έχει υπάρξει μία εντελώς μονομερής υπεροχή της εξουσίας, που ασκείται για την εκμετάλλευση των μη λευκών από την κυρίαρχη λευκή κοινωνία.  Σε κάθε περίπτωση (και ειδικά στις δύο που ξεκίνησαν με συστήματα καταναγκαστικής εργασίας), οι λευκοί εργάτες έχουν παίξει έναν κρίσιμο, ωστόσο αμφιλεγόμενο, ρόλο.  Έχουν υπάρξει τόσο εκμεταλλευτές όσο και εκμεταλλευόμενοι. Από τη μία, στο έλεος του ανταγωνισμού με τους μη λευκούς ως σκλάβους ή «φθηνό» εργατικό δυναμικό οικονομικά υπέφεραν. Από την άλλη, όντας λευκοί, επωφελήθηκαν από αυτή την ίδια εκμετάλλευση που εξανάγκαζε τους μη λευκούς να εργάζονται για χαμηλούς μισθούς ή για τίποτα. Ιδεολογικά ακολούθησαν αντίθετες κατευθύνσειςRacial identification cut at right angles to class consciousness. (Alexander Saxton, The Indispensable Enemy: Labor and the Anti- Chinese Movement in California (Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1971), σελ. 1 έμφαση δική μου.) 

24. Selig Perlman, The History of Trade Unionism in the United States (New York: Augustus Kelley, 1950), σελ. 52 Έμφαση δική μου.  

25. Το εάν οι μαύροι του Νότου ήταν «κτηματίες» ή εργάτες στα χωράφια λίγη σημασία έχει σε αυτό το πλαίσιο. Σε κάποια φάση κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 οι μαύροι αστικοποιήθηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό από τους λευκούς.  Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι περισσότεροι μαύροι ήταν κάτοικοι της υπαίθρου και σχεδόν το 80% έμενε στον Νότο. 

26. See George Gilder, Wealth and Poverty (New York: Basic Books, 1981); Charles Murray, Losing Ground (New York: Basic Books, 1984). 

27. Μία λαμπρή μελέτη για τη διαδικασία της φυλετικοποίησης στη Βρετανία, με εστίαση στην άνοδο της «ληστείας» ως φόβου που είχε πάρει μεγάλες διαστάσεις κατά το 1970, είναι αυτή των Stuart Hall et al., Policing the Crisis (London: Macmillan, 1978).

28. Η περίπτωση του Vincent Chin, ενός Κινέζου Αμερικάνου άντρα ο οποίος ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου το 1982 στο Ντιτρόιτ από έναν απολυμένο εργάτη σε αυτοκινητοβιομηχανία και τον γιο του που τον πέρασαν για Γιαπωνέζο και τον κατηγόρησαν για την απώλεια των θέσεων εργασίας τους, έχει γνωστοποιηθεί ευρέως στις Ασιατικές Αμερικάνικες κοινότητες.  Για μεταναστευτικές συμπλοκές και πιέσεις, βλέπε Michael Omi, «New Wave Dread: Immigration and IntraThird World Conflict Socialist Review 60 (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1981).

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: