//
you're reading...
Αναλύσεις

Τραγούδια της Μαύρης θάλασσας

За домом6_1

Τι μπορεί να πει κάποιος για όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία; Μπορεί να τα τεντώσει ή να τα στριμώξει σε ιδεολογικά κουτιά ετοιματζήδικων αναλύσεων; Ή η αντιφατική μορφή που παίρνουν οι ταραχές στην Ουκρανία μας επιβάλλει να ξανακοιτάξουμε τα γεγονότα, να επαναπροσδιορίσουμε τις αναλύσεις μας, και τέλος πάντων να δούμε γιατί σκοτώνονται αυτοί οι άνθρωποι εκεί. Η σύγκρουση στην Ουκρανία γίνεται όλο και πιο πολωμένη. Η σκηνή των συγκρούσεων έχει μεταφερθεί στα ανατολικά της χώρας, κυρίως στις περιοχές του Χαρκόβο, του Ντόνετσκ και του Ντνιπροπετρόφσκ.Η σύγκρουση φαίνεται να χωρίζεται με βάση την εθνική ταυτότητα, εθνοτικές και γλωσσικές διαφορές κτλ. Και όντως ο διαχωρισμός έχει πάρει τέτοια χαρακτηριστικά αλλά προφανώς αυτά δεν είναι η αιτία τους. Τα αίτια πρέπει να αναζητηθούν στις αντιφάσεις της ίδιας της ουκρανικής κοινωνίας ως ολότητας, δηλαδή το κράτος, ως προς την αστική κοινωνία, την σύνθεση κεφαλαίου αυτής της κοινωνίας κτλ. Το ότι η σύγκρουση έχει μεταφερθεί στα ανατολικά δεν είναι τυχαίο.

Αρχικά όπως πολλοί έχουν τονίσει η Ουκρανική περίπτωση πρέπει να γίνει κατανοητή ως προς την ιδιαίτερη μορφή που έχει πάρει εκεί το κράτος: το ολιγαρχικό κράτος. Στην Ουκρανία, μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, οι τοπικοί αξιωματούχοι του κόμματος ως γνωστόν βρήκαν την ευκαιρία να συσσωρεύσουν τεράστιο πλούτο στα χέρια τους και να αποκτήσουν τον έλεγχο κομβικών τομέων της Ουκρανικής οικονομίας. Από τότε η πολιτική σκηνή της Ουκρανίας έγινε μια τεράστια σκηνή ανταγωνισμού μεταξύ των διάφορων «φατριών» ολιγαρχών, οι οποίοι ανέπτυσσαν μεταξύ τους ένα πολύπλοκο δίκτυο ανταγωνισμού και συνεργασίας, ενώ πολλοί πολιτικοί όπως ο Γιανούκοβιτς έγιναν ολιγάρχες μετά την εμπλοκή τους στην πολιτική. Αυτό απαντάει εύκολα στο ερώτημα «γιατί» είναι έτσι η πολιτική σκηνή της Ουκρανίας, κτλ. Αυτά όμως μας οδηγούν και σε μια άλλη διαπίστωση η οποία είναι πασιφανής. Το Ουκρανικό κράτος δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως συλλογικός καπιταλιστής, και κυρίως ως προς την βασικότερη λειτουργία την οποία καλούταν να επιτελέσει: να φέρει εις πέρας «ομαλά» την συγκεντροποίηση/αναδιάρθρωση του κεφαλαίου. Η οικονομία της χώρας ήταν χωρισμένη σε επιχειρηματίες που βρίσκονταν σε λυσσαλέο ανταγωνισμό μεταξύ τους, με επιχειρηματικούς κύκλους που εντάσσονταν σε διαφορετικές περιφέρειες της παγκόσμιας οικονομίας. Πάνω σε αυτά μπορεί να αναγνωσθεί η κρίση του Ουκρανικού κράτους. Όμως ένα κράτος δεν υπάρχει παρά ως προς την κοινωνία του. Και εδώ προκύπτει ένα ερώτημα με το οποίο ελάχιστα καταπιάνονται όλοι: Γιατί οι προλετάριοι και λοιπός κόσμος βγαίνουν στον δρόμο; Αν δηλαδή όλο αυτό είναι η σύγκρουση μεταξύ των βασικών επιχειρηματικών κύκλων της Ουκρανίας, που αποτελούν περίπου το 85% του ΑΕΠ της, γιατί η σύγκρουση δεν παίρνει την μορφή που είχε παλαιότερα, δηλαδή τον ανταγωνισμό για την επιρροή στην κυβέρνηση;

Η ουκρανική καπιταλιστική κοινωνία εμφάνισε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά με το πέρασμα του χρόνου. Το «ολιγαρχικό» κράτος και η οικονομία του ήταν κλειστή. Οι διεθνείς επενδύσεις ήταν λίγες και το ευρωπαϊκό κεφάλαιο δυσκολευόταν να μπει σε μια αγορά που το κράτος «δεν ήταν ουδέτερο». Κυρίως επί καθεστώτος Γιανούκοβιτς(από το 2010 και μετά) η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου στην Ουκρανία πήρε πολύ επιθετικές διαστάσεις, με μια πολιτική που εμφανώς ευνοούσε τους ισχυρότερους ολιγάρχες, και κυριολεκτικά δεν άφηνε κανένα άλλο κεφάλαιο να λειτουργήσει και να τους ανταγωνιστεί, είτε εσωτερικό είτε εξωτερικό. Ήταν η ευκαιρία που βρήκε το ισχυρότερο κομμάτι του Ουκρανικού κεφαλαίου να ισχυροποιήσει τη θέση του εν μέσω κρίσης(όπως άλλωστε συμβαίνει σε κάθε χώρα). Ακόμα και οι λίγες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που λειτουργούσαν στο Ουκρανικό έδαφος, φαίνεται να αντιμετώπιζαν την εχθρότητα του κράτους. Συνεπώς οι πρώτοι που θα ήθελαν να αντιδράσουν σε αυτή την κατάσταση ήταν οι εν δυνάμει μικροί επιχειρηματίες, οι μικρομεσαίοι, οι φοιτητές κτλ. Αυτό μας δείχνει γιατί αρχικά το Μαϊνταν είχε τόσο έντονο το χαρακτηριστικό της διαταξικότητας, τα αιτήματα ενάντια στην διαφθορά, και ο έντονος φιλο-ΕΕ χαρακτήρας. Η ΕΕ – όπως έχουμε ξαναπεί, νοούταν μέσα στο Μαϊντάν σαν «εξορθολογισμός» του ανταγωνισμού και του κράτους, για να αφήσει περιθώριο στο μικρό κεφάλαιο να λειτουργήσει. Επακόλουθα μαζί τους πολλοί άνεργοι από τις δυτικές περιοχές[1] ,χαμηλόμισθοι και φοιτητές πρωτοστάτησαν στις διαδηλώσεις με ακραία δημοκρατικό, φιλο ευρωπαικό χαρακτήρα. Ουσιαστικά ζητούσαν την επαναφορά, ή την οικοδόμηση ενός υγιούς καπιταλισμού, στον οποίο θα μπορέσει να λειτουργήσει και να βρει την πλήρωση της και μια εργατική τάξη, και ένα μικρό ή μεγάλο,ευέλικτο νέο κεφάλαιο. Εκεί έγκειται και ο βαθιά δημοκρατικός/φιλελεύθερος χαρακτήρας του Μαϊντάν ο οποίος δεν ζητά τίποτα το διαφορετικό από τις άλλες πλατείες. Ήταν ένα κίνημα πολιτών, που βρέθηκαν στην πλατεία ως αφηρημένη κοινότητα(πολίτες), που εγκαλούσε το κράτος να επαναφέρει την δημοκρατική υπόσχεση του «ελέγχου της ζωής», ίσες ευκαιρίες για όλους κτλ κτλ, δηλαδή την επαναφορά του «ιδεατού» των αστικών ρόλων. Συνεπώς πυρήνας του Μαϊντάν ήταν η κρίση που βιώνουν τα αστικά υποκείμενα κατά την-ουκρανική- εκδοχή της καπιταλιστικής κρίσης, ήταν δηλαδή μια εκδοχή φετιχοποιημένου αντικαπιταλισμού, μια διεκδίκηση των αστικών υποκειμένων ενάντια στην δυναμική του ουκρανικού καπιταλισμού. Αυτές όμως οι αντιφάσεις πήραν την ιστορικά καθορισμένη μορφή που τους έδωσαν τα ουκρανικά δεδομένα. Και εδώ είναι το σημαντικό.

Όπως έχουμε πει, ο εθνικός χαρακτήρας των πλατειών, και η άμεση, ή περισσότερη δημοκρατία μεταφράζουν με διαφορετικό τρόπο την ίδια αγωνία, την ίδια αντίδραση απέναντι στην δυναμική του κεφαλαίου, που είναι η κρίση του έθνους κράτους. Όμως οι ιδιαίτερες συνθήκες της Ουκρανίας, με την σύγκρουση εσωτερικά στη χώρα διαφορετικών περιφερειών συσσώρευσης, και συνεπώς την πλήρη αδυναμία του Ουκρανικού κράτους να αποτελέσει συλλογικό καπιταλιστή έπαιξαν κομβικό ρόλο. Το κίνημα του Μαϊντάν ήταν ένα κίνημα τις κρίσης που προσπάθησε ταυτόχρονα να επιλύσει την αντίφαση του Ουκρανικού κράτους, η οποία οξύνθηκε στα πλαίσια της καπιταλιστικής κρίσης. Το κράτος ήταν αδύνατο να συνεχίσει να επιτελεί τον ρόλο του ως βασικός διαμεσολαβητή της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου. Πέραν αυτού η βιομηχανική παραγωγή στην Ουκρανία είναι συγκεντρωμένη κυρίως σε τρεις περιοχές στα ανατολικά, το Ντόνετσκ, το Ντνιπροπετροφσκ, και το Λουγκάνσκ. Οι υψηλότεροι μισθοί εμφανίζονται εκεί, ενώ συνολικά η ανατολική Ουκρανία εμφανίζεται πιο πλούσια από την δυτική,με εργοστάσια κυρίως μεταλλουργίας, αεροναυπηγικής κτλ και με σχετικά μικρότερη ανεργία. Αυτές οι μονάδες συμμετέχουν κατά βάση στην Ρωσική οικονομία, και ιδιοκτήτες τους είναι οι βασικοί υποστηρικτές του Γιανούκοβιτς και λοιπών φιλορώσων πολιτικών. Με βάση αυτά τα δεδομένα, φαίνεται σχετικά εύλογο το γιατί το Μαϊντάν μετέφραζε την αντίφαση του περισσότερο εθνικά παρά (άμεσο) δημοκρατικά: Το ίδιο το κράτος, είχε τέτοιους χρωματισμούς,  καθώς γινόταν πεδίο λυσσαλέου ανταγωνισμού από κεφάλαια διαφορετικών περιφερειών(ή εν δυνάμει κεφάλαια). Συνεπώς μπορούμε να πούμε ότι το Μαϊντάν ήταν η έκφραση μιας ευρύτερης κρίσης που υπήρχε εδώ και χρόνια στην Ουκρανία, και αυτή ήταν η κρίση του ουκρανικού κράτους ως συλλογικού καπιταλιστή, ως κράτους σε σχέση με την υπόλοιπη κοινωνία, η οποία επιταχύνθηκε με την διεθνή καπιταλιστική κρίση, καθώς έφερε το ουκρανικό κράτος μπρος σε επιταγές που ήταν αδύνατο να πραγματωθούν λόγω ακριβώς του αντιφατικού χαρακτήρα της σχέσης κράτους-κοινωνίας. Με βάση τα παραπάνω, δεν είναι τυχαίο που η εξέγερση ξεκίνησε από τα Δυτικά προς(και ενάντια στα) τα ανατολικά, το γεγονός ότι οι ανατολικές επαρχίες αντιστέκονται σθεναρά στην νέα κυβέρνηση του Κιέβου, και ότι η εξέγερση του Μαϊντάν πήρε μορφή εθνικής χειραφέτησης,  καθώς πάνω σε αυτή τη βάση προσπαθούσε να λύσει την αντίφαση του Ουκρανικού κράτους.[2]. Συνοπτικά λοιπόν το Μαϊντάν και όλη η εξέγερση, ήταν εξέγερση ενάντια στην κρίση, ήταν φόβος των αστικών υποκειμένων που έρχονται σε σύγκρουση με την ευρύτερη δυναμική του καπιταλισμού, με την ιδιαίτερη μορφή που πήρε αυτή η δυναμική στην Ουκρανία που ήταν η αντίφαση μεταξύ του κράτους ως συλλογικού καπιταλιστή και της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου σε δύο διαφορετικές περιφέρειες μέσα στο ίδιο κράτος. Αυτό βιώθηκε από μεγάλο μέρος των Ουκρανών ως κρίση του αστικού υποκειμένου του πολίτη, την κρίση δηλαδή-που εμφανίζεται σε όλο και περισσότερες χώρες-μεταξύ του ανοιχτού-δημοκρατικού κράτους και της αναγκαίας υποτίμησης τους από το κράτος. Αυτό μας δείχνει ότι το Μαϊντάν δεν διαφέρει ως προς το περιεχόμενο από τις άλλες πλατείες, αλλά ως προς τη μορφή. Αυτό το περιεχόμενο εκφράστηκε διαφορετικά γιατί είχε μορφοποιηθεί υπό διαφορετικές συνθήκες, υπό άλλους όρους και άλλα αποτελέσματα της ταξικής πάλης.

Το «κίνημα» του Αντί-Μαϊντάν και το Μαϊντάν του Χαρκόβου

Το φιλορωσικό κίνημα στα ανατολικά της χώρας έχει επικρατήσει να ονομάζεται αντιΜαϊντάν. Δεν θα μιλήσουμε εδώ για την μορφή που αυτό το κίνημα ‘έχει πάρει στις επαρχίες του Ντνιπροπετρόφσκ, του Ντόνετσκ ή πιο πριν της Κριμαίας, αλλά για την πιο κοινωνική και πολιτική εκδοχή του-το Χάρκοβο. Στο Χάρκοβο, υπήρχε μέχρι πρόσφατα το τελευταίο οργανωμένο Μαϊντάν της χώρας, το οποίο σε αντίθεση με το Κίεβο δεν συσχετίστηκε ενεργά ποτέ με τον Δεξιό τομέα ή το Σβομπόντα. Μετά την πτώση του Γιανούκοβιτς συνέχισε κυρίως με την μορφή λαϊκών συνελεύσεων, ενώ όταν άρχισε να ανεβαίνει ο πολεμικός πυρετός στη χώρα πήρε αντιπολεμικό χαρακτήρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει απολέσει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του ή ότι το βασικό περιεχόμενο του είναι πολύ διαφορετικό από το Μαϊντάν του Κιέβου, αλλά ότι η μορφή και η δραστηριότητα της συγκεκριμένης περιοχής, το κάνουν πιο εύκολα κατανοητό μέσα από τις ιδιαίτερες-πιο γνώριμες σε εμάς- μορφές που πήρε. Το Μαϊντάν του Χαρκόβου ανοιχτά δεν στηρίζει την νέα κυβέρνηση, αλλά έχει αντιπολεμικόφιλοευρωπαϊκό χαρακτήρα. Ενάντια σε αυτό υπάρχει το μαζικότατο φιλορωσικό κίνημα του αντιΜαϊνταν. Κυρίως μετά τα γεγονότα της 13 Απριλίου 2014[3] έγινε εμφανές ότι το ουκρανικό κράτος δεν μπορεί να διαχειριστεί την κατάσταση, ενώ οι διαδηλωτές του αντιΜαϊντάν έδειξαν ότι είναι διατεθειμένοι με νύχια και με δόντια να υπερασπίσουν το αίτημα της ομοσπονδοποίησης της Ουκρανίας. Το ζήτημα έτσι όπως τίθεται από τους ίδιους τους προλετάριους είναι σε ποια καπιταλιστική περιφέρεια θα ενταχτούν. Και αυτό είναι κομβικό, καθώς μια τέτοια επιλογή για αυτούς είναι κομβική. Αν η Ουκρανία ενταχθεί στην Δυτική περιφέρεια, οι ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας θα πληγούν ανεπανόρθωτα τόσο σε σχέση με τις εξαγωγές τους προς την Ρωσία, που είναι και ο κύριος πελάτης των εργοστασίων της Ανατολής, όσο και ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς πολλών επιχειρήσεων έτσι όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα στην Ουκρανία. Αυτό θα οδηγούσε αυτές τις επιχειρήσεις μάλλον σε αδυναμία λειτουργίας και άρα σε ανεργία. Από την άλλη η σύνδεση με την ΕΕ για αυτό το κομμάτι της Ουκρανίας που βιώνει την μεγαλύτερη υποτίμηση, την αδυναμία ανταγωνισμού, την αδυναμία ενεργούς ένταξης με τους όρους που θέλει στην ουκρανική καπιταλιστική οικονομία, παρά τις όποιες ελπίδες που τρέφει για ανατίμηση, θα σημαίνει την επανάληψη μιας περίπτωσης όπως η Βουλγαρία, δηλαδή την διάλυση συνολικά της οικονομίας όπως ήταν πριν, την διευκόλυνση επενδύσεων από το εξωτερικό, την ενσωμάτωση των προλετάριων ως ακραία υποτιμημένη εργατική δύναμη, και ίσως λιγοστές ευκαιρίες για κάποιους, νέους, φιλόδοξους ανταγωνιστές του παλιού ανατολικού «σοβιετικού»κεφαλαίου. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι η «ανατολική επιλογή» είναι καλύτερη από την Ευρωπαϊκή. Το ζήτημα όπως ειπώθηκε και παραπάνω πρέπει να ιδωθεί μέσα στην διαλεκτική της κρίσης, ως αδυναμία του Ουκρανικού κράτους να διαχειριστεί την συγκεντροποίηση του κεφαλαίου ανάμεσα σε δύο περιφέρειες συσσώρευσης. Και οι δύο πλευρές θέλουν να κάνουν το ίδιο, να εντάξουν την Ουκρανία σε μια συγκεκριμένη περιφέρεια. Τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν για κάτι τέτοιο δεν μπορούν να προβλεφθούν αλλά το σημαντικό χαρακτηριστικό είναι ότι αυτή η κίνηση παράγεται από τα κάτω-οι προλετάριοι και των δύο πλευρών υπερασπίζονται τα κεφάλαια τους, ενάντια στην διάλυση που τους επιφυλάσσει η γενικότερη δυναμική του καπιταλισμού, και για να συνεχίσουν να αναπαράγονται ως προλετάριοι, ξέρουν ότι χωρίς αυτά δεν είναι τίποτα και οι ίδιοι. Αυτός είναι ο κοινός πυρήνας που μοιράζονται και τα δύο κινήματα. Ποια είναι τα όρια που θα συναντήσουν αυτές οι πρακτικές μένει να φανούν.[4]

Απ’ ότι φαίνεται το Μαϊντάν ως όριο είχε την ίδια την ουσία του, τις αφηρημένες σχέσεις του. Από την άλλη το Μαϊντάν του Χαρκόβου δεν διαφοροποιείται απλά από αυτό του Κιέβου, αλλά αποτελεί και την εξέλιξη του, χωρίς να αποτελεί το ξεπέρασμα του περιεχομένου του όμως, καθώς δεν βρήκε το όριο του στην πολιτικοποίηση του, στην άνοδο μιας νέας κυβέρνησης ή στην κριτική του κράτους και της κυβέρνησης αλλά βρήκε το όριο του στο αντιπολεμικό πρόταγμα και σε πιο κοινωνικές διεκδικήσεις. Αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να αποδοθεί στην θέση του Χαρκόβου, το ότι είναι ανατολική επαρχεία, αλλά και ότι για τους ντόπιους εκεί, κομβικό ζήτημα παραμένει η αύξηση της ανεργίας(αν και ποσοτικά είναι χαμηλή σε σχέση με άλλα μέρη της Ουκρανίας) και οι πολύ χαμηλοί μισθοί, ότι πολλοί ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας, το ότι έχει υποστεί σταδιακή αποβιομηχανοποίηση σε σχέση με τις γειτονικές επαρχίες κτλ. Αυτοί οι άνθρωποι εκεί, προφανώς και μοιράζονταν τους ίδιους προβληματισμούς με όσους ήταν στο Κίεβο. Από την άλλη όμως τους είναι αδιανόητο να υποστούν πόλεμο ή να πολεμήσουν οι ίδιοι για κάτι που το βιώνουν τόσο αρνητικά, , για το ανατολικό κεφάλαιο, την ένταξη στην ρωσική περιφέρεια.

[1]Κατά την κρίση, η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου παίρνει καθορισμένα χαρακτηριστικά σε κάθε κοινωνικό σχηματισμό, ανάλογα με την πορεία της εκεί ταξικής πάλης.Μέσα σε αυτή τη διαδικασία τα πιο ενισχυμένα κεφάλαια ανταγωνίζονται όλο και πιο έντονα τα μικρότερα, και τελικά βρίσκουν τη θέση τους στην παγκόσμια περιφερειοποίηση .Κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης του Γιανούκοβιτς, αυτή η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου πήρε πολύ επιθετικά χαρακτηριστικά, μέσω νόμων, διαταγμάτων, σκόπιμης απουσίας ελέγχων σε διάφορους επιχειρηματίες, κτλ. Αυτό δεν άφηνε κανένα περιθώριο ανάδυσης άλλων κεφαλαίων. Πέρα από αυτό, οι αφηρημένες σχέσεις, και η δυναμική του κεφαλαίου που γέννησε το Μαϊντάν δεν ερμηνεύει μόνο γιατί έγινε, και γιατί «πολιτικοποιήθηκε», αλλά και γιατί τόσο μεγάλο ποσοστό κόσμου εκτός Κιέβου προσήλθε στις διαδηλώσεις, καθώς και γιατί δημιουργήθηκαν εκτεταμένα δίκτυα «εφοδιασμού» με λάστιχα, τρόφιμα κτλ, από τα δυτικά της χώρας προς την πλατεία. Επίσης να αναφέρουμε ότι η ανεργία στην δυτική Ουκρανία είναι εμφανώς μεγαλύτερη από την ανατολική. Αντίθετα η ύπαρξη φασιστών στην πλατεία είχε δύο κατευθύνσεις: Από την μία την ανοχή προς αυτούς στα πλαίσια του «εθνικού χαρακτήρα» και της εθνικής μετάφρασης της αντίδρασης στη κρίση, και η ανοχή από τον κόσμο προς αυτούς στα πλαίσια της στρατιωτικοποίησης της πλατείας. Πρέπει να τονιστεί όμως ότι οι εντελώς διαφορετικές κοινωνικές σχέσεις που έβγαλαν την ακροδεξιά στον δρόμο, κυρίως τον Δεξιό τομέα, μπορούσαν να ενώσουν την ακροδεξιά στην πλατεία με τον υπόλοιπο κόσμο, μόνο στα πλαίσια των αφηρημένων κοινωνικών σχέσεων. Οι ακροδεξιοί βγήκαν στον δρόμο λόγω του χρόνιου αποκλεισμού τους από τα σώματα ασφαλείας, καθώς το ολιγαρχικό κράτος διαπερνούσε συνολικά την κρατική οργάνωση, και έφτανε μέχρι τον πυρήνα του, την αστυνομία. Ο Γιανούκοβιτς στρατολογούσε αστυνομικούς σχεδόν αποκλειστικά από της ανατολικές επαρχίες, και είχε αποκλείσει επί μακρόν την Ουκρανική ακροδεξιά, και διάφορες παραστρατιωτικές οργανώσεις που κινούνταν στην περιφέρεια του στρατού και της αστυνομίας. Αυτά τα χαρακτηριστικά έδωσαν στο Μαϊντάν την μορφή του, και έφεραν τους φασίστες να είναι σαφώς ανεκτοί και άνετοι μέσα στην πλατεία, από την άλλη προσέκρουσαν στον «εσωτερικό τοίχο» που έχει κάθε πλατεία, τους αφηρημένους όρους συνύπαρξης όλων των υποκειμένων μέσα στις πλατείες, την αδυναμία ανασυγκρότησης των ιδιαίτερων κοινωνικών σχέσεων.

[2]Σημαντικό είναι να δούμε τι προέβλεπε και τι επιπτώσεις θα είχε η υπογραφή του συμφώνου με την ΕΕ.Οι βασικές είναι δύο. Η αδυναμία πώλησης ουκρανικών αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων στην Ουκρανία, αλλά και στη Ρωσία, καθώς τα ευρωπαϊκά λόγω των αγροτικών επιδοτήσεων αλλά και λόγω του πιο εκσυγχρονισμένου βιομηχανικού κεφαλαίου της Ευρώπης είναι πιο ανταγωνιστικά σε περίπτωση που καταργούνταν οι δασμοί με την ΕΕ. Ένα από τα βασικά προβλήματα της ουκρανικής βιομηχανίας στα ανατολικά παραμένει η αδυναμία ριζικής ανανέωσης του πάγιου κεφαλαίου, το οποίο παραμένει σε γενικές γραμμές παλιάς τεχνολογίας. Το σύμφωνο με την ΕΕ επίσης προέβλεπε και αναδιάρθρωση του νομικού κώδικα της Ουκρανίας ως προς το ιδιοκτησιακό επιχειρηματικό καθεστώς. Αυτό θα ανέτρεπε άρδην τα δεδομένα 20 ετών, καθώς το μεγάλο κεφάλαιο της ανατολής μπορεί να έμπαινε σε διαδικασία επανεξέτασης των τίτλων του, την υποχρεωτική μετοχοποίηση του κτλ. Λόγω ακριβώς της αδυναμίας του να εκσυγχρονιστεί ριζικά, το ουκρανικό κεφάλαιο της ανατολής στα πλαίσια του «ολιγαρχικού κράτους» είχε μάθει να έχει ως φορέα συγκεντροποίησης το κράτος, και όχι τον άμεσο ανταγωνισμό. Στα πλαίσια αυτά και δεδομένου ότι ένα κομμάτι της Ουκρανικής οικονομίας αποκτούσε στενότερες σχέσεις με τη Δύση, δεν είναι τυχαίο ότι η αντίφαση του Ουκρανικού κράτους είχε πάει να λυθεί ξανά στο παρελθόν με παρόμοιο τρόπο, με την δημιουργία «Αυτόνομης Νοτιοανατολικής Ουκρανικής Δημοκρατίας» πρότασης που τότε είχε πέσει στο κενό. Αυτό τότε είχε το νόημα της σχετικής αυτονόμησης των περιοχών αυτών από την πολιτική του Κιέβου και την σχετική επίλυση της αντίφασης του ουκρανικού κράτους. Παρόμοια κατάσταση με σήμερα δηλαδή, όπου προτείνεται μια μορφή ομοσπονδοποίησης της ανατολικής Ουκρανίας

[3] Στις 13 Απριλίου 2014 ενώ πραγματοποιούταν συγκέντρωση του Μαϊντάν στο Χάρκοβο ενάντια στις πολεμικές επιχειρήσεις της Ρωσίας, παράλληλα φαίνεται να κάλεσαν συγκέντρωση στο ίδιο σημείο και ακροδεξιοί χούλιγκανς, κάτι που προκάλεσε ευρύτατες συγκρούσεις μεταξύ φιλορώσων διαδηλωτών του ΑντιΜαϊντάν, και του Μαϊντάν. Στις 13 Απριλίου, ενώ ο προσανατολισμος των γεγονότων σε όλη την Ουκρανία, είχε αλλάξει, από την στήριξη ή όχι στην νέα κυβέρνηση, προς την παραμονή ή όχι της ανατολικής Ουκρανίας στην Χώρα, και την πιθανότητα στρατιωτικής παρέμβασης της Ρωσίας στα ανατολικά, οι Ultras της πόλης κάλεσαν πορεία και αυτοί(παράλληλα με το τοπικό Μαϊντάν, που είχε πολύ παρόμοια θεματική, αν και με πιο αντιπολεμικά χαρακτηριστικά) για την «ενότητα της Ουκρανίας»(και στα γεγονότα της Οδησσού, η ουκρανική πορεία είχε ανάλογο περιεχόμενο). Η παρουσία τους, πάνω σε αυτό το διακύβευμα- μη απόσχιση επαρχιών- από τη μία, δημοψήφισμα για αυτονομία (αίτημα του ΑντιΜαϊντάν) από την άλλη, αντικατοπτρίζει καλύτερα από ποτέ αυτό που εξηγούμε εδώ στο κυρίως κείμενο. Επίσης εκείνη η μέρα έδειξε από την μία τα αντιδραστικά χαρακτηριστικά του αντιΜαϊντάν, από την άλλη, το πλήρες αδιέξοδο και αντίφαση στο οποίο έφτασε η πολιτική του Μαϊντάν και των τοπικών αναρχικών σε αυτό. Ακόμα και αν οι ίδιοι είχαν συγκρουστεί με τους φασίστες στις 19 Φεβρουαρίου, και το τοπικό Μαϊντάν είχε διαχωρίσει τη θέση του από αυτούς, εκείνη τη στιγμή-στις 13 Απριλίου- η τροπή των γεγονότων πανουκρανικά, και οι πορείες υπέρ ή κατά τις ομοσπονδοποίησης στην πόλη, τους έφεραν πρακτικά ad hoc στην ίδια πλευρά της σύγκρουσης(τους ακροδεξιούς χούλιγκανς και τους μετέχοντες στο Μαϊντάν) καθώς άσχετα με το τι ισχυριζόταν ο καθένας, αν είναι ενάντια στον πόλεμο,ή στην απόσχιση ή υπέρ της απόσχισης, η σύγκρουση που παράγονταν ιστορικά ήταν το αν θα μείνουν ή όχι στην Ουκρανία, το αν θα ενταχθούν στη μία ή την άλλη περιφέρεια,και αυτή η σύγκρουση έπαιρνε τελικά χαρακτηριστικά εθνική σύγκρουσης. Για πληροφορίες εδώ

[4] Υπό αυτή την έννοια και το κίνημα του ΑντιΜαϊνταν και το Μαϊντάν θα πρέπει να ιδωθούν ως πλευρές της ίδιας διαδικασίας, ως αντίδραση των αστικών υποκειμένων στην γενική δυναμική του κεφαλαίου στην παρούσα συγκυρία. Και οι δύο πλευρές διεκδικούν την ύπαρξη των κεφαλαίων τους που η περιφερειοποίηση ως συγκεντροποίηση του κεφαλαίου απειλεί. Η αντίφαση του ουκρανικού κράτους ως προς τον ρόλο του, η αντιφατικός τρόπος με τον οποίο λειτουργούσε όλα αυτά τα χρόνια η καπιταλιστική οικονομία στην Ουκρανία, και η σχέση κράτους κοινωνίας που είχε πάρει τη μορφή του ολιγαρχικού κράτους, κάνει την αντίδραση των αστικών υποκειμένων να αποκτά τόσο έντονα χαρακτηριστικά «εμφύλιας σύρραξης» και να μην παίρνει την μορφή που πήρε σε άλλες χώρες. Σε άλλες χώρες ο χωρισμός των προλετάριων δεν ήταν τόσο έντονος, σε φουλ υποτιμημένες περιοχές και σε σχετικά ανατιμημένες με ένα σύμπλεγμα κοινωνικών σχέσεων-το ολιγαρχικό κράτος και τις δύο καπιταλιστικές περιφέρειες του σε συνθήκες συγκεντροποίησης, οι οποίες περιφέρειες αποκλείουν οι μεν τις δε. Ούτε στις αραβικές, και κυρίως ούτε στις ευρωπαϊκές χώρες είχαμε τέτοιο φαινόμενο.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: