//
you're reading...
μεταφράσεις

Δημόσια διαβούλευση. Μύθοι και πραγματικότητα

MGU-1952-2

Μετάφραση a ruthless critique

Εισαγωγικό σημείωμα

Η ομάδα Verny sebe gorod (ελεύθερη μετάφραση «ξαναπάρε τη πόλη στα χέρια σου») είναι μια πρωτοβουλία-δίκτυο ακτιβιστών που δραστηριοποιείται στο Μινσκ της Λευκορωσίας ενάντια στον πολεοδομικό μετασχηματισμό της πόλης. Συγκεκριμένα οι στόχοι της ομάδας είναι η άμεση επιρροή «από τα κάτω» των πολεοδομικών σχεδίων μετασχηματισμού της πόλης, η εναντίωση της στα συμφέροντα μεγάλων κατασκευαστικών εταιριών, και η προστασία των ελεύθερων χώρων μέσα στις πόλεις, οι οποίοι απειλούνται διαρκώς με καταστροφή και μετατροπή σε πολυκατοικίες και ουρανοξύστες. Η ομάδα είναι αρκετά δυναμική και έχει δώσει αρκετές μάχες(50 +), τόσο νομικές όσο και δυναμικές κινητοποιήσεις ενάντια σε τέτοια σχέδια, ενώ έχει δημιουργήσει ένα «παρατηρητήριο» της δραστηριότητας των κατασκευαστικών. Εκδίδει το έντυπο Vestnik zastroikyi (μτφ «ο αγγελιοφόρος της ανάπτυξης») όπου περιέχει νέα, απόψεις και νομικές συμβουλές προς χρήση όποιου θέλει να έρθει και να προσβάλει την δραστηριότητα των κατασκευαστικών εταιριών. Η ομάδα κινείται στις γραμμές της άμεσης δημοκρατίας με αντιεξουσιαστικά χαρακτηριστικά. Αν και είναι γνωστές οι διαφωνίες μας με αυτή την προσέγγιση, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις μάχες που έχει δώσει η ομάδα αυτή ενάντια σε μιά από τις πιο ισχυρές βιομηχανίες της Λευκορωσίας-τον κατασκευαστικό τομέα, και την μάχη για ελεύθερους χώρους μέσα στη πόλη. Στο απλό κειμενάκι τους που παρουσιάζουμε εδώ, κάνουν μια γρήγορη και πρόχειρη περιγραφή του θεσμού της «δημόσιας διαβούλευσης» που στην Λευκορωσία υπάρχει ως κατάλοιπο της σοβιετικής εποχής, των «σόβιετ». Για το τι ακριβώς είναι αυτός ο θεσμός το κείμενο παρέχει αρκετές πληροφορίες. Να τονίσουμε μόνο ότι είναι παρόμοιας φύσης με την ελληνική έκδοση της «δημόσιας διαβούλευσης» ή δημόσιου διαλόγου όπου όταν είναι να γίνει ένα έργο σε μια περιοχή καλούνται σε διάλογο όλοι οι τοπικοί και αρμόδιοι φορείς, όπως προσπάθησε να γίνει στην περίπτωση των Σκουριών Χαλκιδικής. Το κείμενο δημοσιεύεται εδώ για να δούμε μια περιγραφή των κοινών μεθοδεύσεων που χρησιμοποιούνται διεθνώς από το κράτος σε τέτοια ζητήματα, αλλά κυρίως είναι εντυπωσιακό(αν και μέσα στο κείμενο το λένε απλά σαν «σπόντα») πώς ένας «αμεσοδημοκρατικός θεσμός» λειτουργεί τελικά τόσο ως μορφή κοινωνικής νομιμοποίησης των έργων αλλά κυρίως ως μορφή άμισθης εργασίας των διαμαρτυρόμενων προς όφελος των εταιριών.

Δημόσια διαβούλευση. Μύθοι και πραγματικότητα

Η διασφάλιση του δικαιώματος των πολιτών σε ένα υγιές περιβάλλον για την εφαρμογή της αρχιτεκτονικής, της πολεοδομίας και των κατασκευών προϋποθέτει την ύπαρξη κανονισμών σχετικά με τη διεξαγωγή δημόσιων συζητήσεων. Ωστόσο, όποιος έχει παρακολουθήσει ποτέ μια τέτοια δημόσια συζήτηση θα συμφωνήσει ότι πρόκειται για μια ανούσια τυπικότητα. Πιστεύεται ότι ο στόχος της δημόσιας διαβούλευσης είναι να ενημερώσει τους κατοίκους σχετικά με τα νέα έργα, καθώς και να ενδυναμώσει τη συμμετοχή τους στη συζήτηση και τη λήψη αποφάσεων σε θέματα αστικού σχεδιασμού. Φαίνεται σαν να έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν τι πρόκειται να χτιστεί στην περιοχή τους, καθώς και να επηρεάσουν τις αποφάσεις σχετικά με την κατασκευή. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα;

Ας ξεκινήσουμε με την ενημέρωση/δημοσιοποίηση. Συνήθως, η ανακοίνωση των δημόσιων συζητήσεων έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της τοπικής αυτοδιοίκησης, τη διεύθυνση της οποίας κανείς δεν ξέρει, δεν είναι πολύ δημοφιλής και δημοσιεύονται στις λιγότερο δημοφιλείς εφημερίδες που κανείς δεν διαβάζει. Μερικές φορές κολλιούνται ακόμα και διαφημίσεις σε βεράντες, ιδιαίτερα την τελευταία ημέρα πριν από την παρουσίαση για να διασφαλίσουν ακριβώς πως κανείς δεν θα έρθει. Έτσι, τις πληροφορίες σχετικά με τα νέα έργα  λαμβάνουν σχεδόν το 10% των κατοίκων μιας περιοχής.

Η επίδραση στη λήψη αποφάσεων για την πολεοδομική ανάπτυξη είναι γενικά ανέκδοτο. Αποδεικνύεται ότι τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων είναι συμβουλευτικού χαρακτήρα, μπορούν μόνο να ληφθούν υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την οικοδομική άδεια, ή μπορεί να αγνοηθούν εντελώς, όπως γίνεται συνήθως. Επιπλέον, οι παρατηρήσεις και οι προτάσεις των συμμετεχόντων της δημόσιας συζήτησης, που δεν βασίζονται αυστηρά σε νομικές διατάξεις δεν μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση για τις αλλαγές και προσθήκες ή τροποποιήσεις στο οικοδομικό έργο. Αυτό είναι όλο που προσφέρεται τελικά στους ανθρώπους; 15 ημέρες για να μελετήσουν την κατασκευή πασσάλων, τα τεχνικά πρότυπα, να διερευνήσουν το χώρο τους με ακρίβεια χιλιοστού και ανεξάρτητα να πιστοποιήσουν κατά πόσον είναι δυνατόν για κάτι να πραγματοποιηθεί; γίνεται έτσι να βρουν λάθη ή προβλήματα στο έργο, και μόνο στην περίπτωση αυτή(αν βρουν), να γράψουν ένα σχόλιο διαμαρτυρίας; Σύμφωνα με τα λόγια του επικεφαλής αρχιτέκτονα του Μινσκ Alexander Petrov, «η συναισθηματική στάση» θέλω ή δεν θέλω » πρέπει να βγει από το πεδίο της συζήτησης».Λοιπόν, δεν είναι όλα ανοησίες; Γιατί στην πραγματικότητα αυτό που απλά κάνουμε είναι να κάνουμε για τους προγραμματιστές, τους υπαλλήλους, και τους σχεδιαστές την δουλειά τους; Ναι, και να αναζητούμε τα λάθη στη δουλειά τους[1]. Για να δούμε πώς λειτουργεί όλο αυτό ας υποθέσουμε ότι πριν από την παρουσίαση σε δημόσια συζήτηση, οι σχεδιαστές δεν ζωγραφίζουν απλά μια όμορφη εικόνα σε ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή, και αναπτύσσουν ένα σχέδιο, σύμφωνα με τη νομοθεσία, η τοπική αυτοδιοίκηση το ελέγχει, ενδεχομένως αν χρειάζεται, το επιστρέφει για αναθεώρηση, και μόνο τότε, μετά θα το δουν οι κάτοικοι.

Οι άνθρωποι λοιπόν πληροφορούνται για το έργο στο στάδιο της δημόσιας συζήτησης. Και αν πρέπει να πολεμηθούν οι άδικες αποφάσεις σε ένα ή δύο χρόνια, υπάρχει γενικά ένας φαύλος κύκλος – οι υπάλληλοι ρίχνουν τις ευθύνες ο ένας στον άλλο και τελικά όλοι λένε,ότι είναι «πέρα από τις αρμοδιότητές τους,» ενώ μπορεί να  περάσουν και έξι μήνες για να έρθουν οι αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με το έργο, και αυτές μόνο στη μορφή που είχαν πριν.

Ειλικρινά, δεν είναι σαφές γιατί οι νομοθέτες μας προσπαθούν να κρατήσουν αυτό το θεσμό, που υποτίθεται ότι δίνει στους ανθρώπους το δικαίωμα να συμμετέχουν στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους, καλώντας τα όλα αυτά με ένα δυναμικό όνομα «δημόσια συζήτηση». Μετά από όλα αυτά, από τη στιγμή που πρόκειται για μια άμεση συζήτηση, κατηγορούμαστε ότι όλες οι δηλώσεις μας είναι συναισθηματικές, υποκειμενικές, δεν είναι αλήθεια, δεν βασίζονται σε πραγματικές παραβιάσεις του νόμου, ότι δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να απαιτούμε κάτι έξω από το διαμέρισμα ή οικόπεδο μας, ότι είμαστε τζαμπατζίδες που πήραν το σπίτι τους φτηνά ή, ακόμα χειρότερα, δωρεάν (!) και τώρα παρεμβαίνουμε στην κανονική ζωή των ανθρώπων με το χρήμα που προσπαθούν για να ζήσουν ελεύθερα, ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να ζούμε στο κέντρο,και ότι μας έχει επιτραπεί να ζούμε εδώ. Και ότι είμαστε τέλος πάντων, εμείς που ουρλιάζοντας, θέτουμε ορισμένες παιδικές χαρές, τον ήλιο, τα ευχάριστα πάρκα, τα νοσοκομεία, τα σχολεία και τα νηπιαγωγεία πάνω από τα συμφέροντα του κράτους και των επιχειρήσεων. Γιατί να οργανώνεται αυτή την παράσταση, αφού μας δόθηκε ένας ρόλος του σιωπηλού και αδύναμου παρατηρητή;

Σε αυτό το πλαίσιο, οι υπάλληλοι φαίνεται πως ερμηνεύουν τους κανονισμούς. Τον Ιούλιο του περασμένου έτους, μετά από ένα κύμα δυσαρέσκειας και κινητοποιήσεων που έχει πέσει πάνω στα κεφάλια των τοπικών αξιωματούχων, ως αποτέλεσμα της τοπικής πολιτικής, ο βασικός αρχιτέκτονας του Μινσκ πρότεινε να φέρει τη συζήτηση σε μια απλή διαδικασία για την ενημέρωση των πολιτών, χωρίς να συναντιόμαστε και να συζητάμε για τα  νέα έργα. Πράγματι, πουθενά δεν διατυπώνεται στον νόμο, τι ακριβώς μορφή πρέπει να έχει η δημόσια συζήτηση. Αυτό τον τελευταίο χρόνο έχουν χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τις τοπικές αρχές,για να περιορίσουν τις συζητήσεις και τις παρουσίασης – ώστε να γίνει ευκολότερο να αποφευχθούν δυσάρεστες ερωτήσεις και επιθέσεις από τους δυσαρεστημένους ενοικιαστές. Ωστόσο, στη χώρα μας, κανείς δεν ξέρει που ο άνεμος φυσάει αύριο. Δεν είναι σαφές αν ο αντίκτυπος κάποιου αυξανόμενου αριθμού καταγγελιών στον πρόεδρο έφερε αποτελέσματα, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ αρνητικός στο να μιλήσει για το θέμα της πολεοδομικής πολιτικής, καλώντας ταυτόχρονα για την δημιουργία κανονισμών και την τιμωρία όσων συμπεριφέρονται αλαζονικά σε αυτόν τον τομέα, από τους τοπικούς αξιωματούχους μέχρι τους εργολάβους. Η διοίκηση έλεγξε  για το πως πραγματώνεται το δίκαιο στις δημόσιες συζητήσεις και, περιέργως, εντόπισε πολυάριθμες παραβιάσεις. Όμως που ήταν αυτοί όλοι όταν τους ζητήθηκε επανειλημμένα να παρέμβουν από τους κατοίκους πολλών περιοχών σύγκρουσης, είναι ασαφές. Ωστόσο, ο Υπουργός Αρχιτεκτονικής και Κατασκευών δήλωσε ότι προτίθεται να αλλάξει το δίκαιο στον τομέα αυτό, διότι «Θέλει να ακούσει τι σκέφτονται οι άνθρωποι.» Μα αυτό δεν είναι όλα τα συλλαλητήρια, συσκέψεις, οι συναντήσεις,οι πικετοφορίες, όλα αυτά δεν βοηθούν να ακουστούν καλύτερα οι άνθρωποι; Για να βεβαιώσετε ότι τέτοιες καλές προθέσεις υπάρχουν, είναι απαραίτητο να περιμένουμε μέχρι το νομοσχέδιο να εμφανιστεί. Εν τω μεταξύ, η παράνομη κατασκευή θα συνεχιστεί, μαζί με συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες των δυσαρεστημένων ντόπιων και οι τοπικοί αξιωματούχοι θα συνεχίζουν να διαβεβαιώνουν ότι το σύνολο του δικαίου δεν έχει παραβιαστεί.

Και στην πραγματικότητα, ακόμη και αν θα υπάρξει μικρή αλλαγή στη διαδικασία των δημόσιων ακροάσεων, όλες αυτές οι τροποποιήσεις δεν θα έχουν νόημα όσο το ίδιο το σύστημα δεν  αλλάζει, δηλαδή η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινωνία γενικά. Ενώ εμείς απλά «ενημερωνόμαστε» σχετικά με τα νέα έργα, και δεν συμμετέχουμε ενεργά στην διαδικασία λήψης αποφάσεων, πώς θα τους αντιμετωπίσουμε; Όσο σκοπός της κατασκευής είναι η απληστία και το κέρδος-και όχι η άνετη συνύπαρξη των ανθρώπων – δεν προστατευόμαστε από την αυθαιρεσία.

Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις των κατοίκων δεν θα πρέπει να έχουν χαρακτήρα σύστασης αλλά απόφασης. Οι απόψεις των κατοίκων θα πρέπει να είναι υψίστης σημασίας όταν αλλάζει το περιβάλλον στο οποίο ζουν. Δεν υπάρχει «δημόσιο συμφέρον» που να μπορεί να υπερισχύσει στην ευτυχία και στην ευημερία. Μην υποθέσετε ότι κάποιος θα αποφασίσει για μας πού και πώς ζούμε καλύτερα και πιο σωστά. Επομένως, μην περιμένετε από τους υπαλλήλους, τους υπουργούς και τους επικεφαλείς αρχιτέκτονες πως ήρθαν για  να ακούσουν το κοινό.

το αρχικό κείμενο εδώ

[1] Ενώ το κείμενο παρουσιάζει γενικά ιδιαίτερο ενδιαφέρον περιγράφοντας το πόσο αναποτελεσματικός είναι ένας αμεσοδημοκρατικός θεσμός, το σημείο που ίσως παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η διαμαρτυρία, η διάχυση(κάποιας περιορισμένης) εξουσίας και αρμοδιοτήτων στους πολίτες σε συνδυασμό με ένα τηρούμενο πλαίσιο νομιμότητας(από το οποίο τελικά δεν ξεφεύγουν τελικά ούτε οι συγγραφείς του κειμένου) καταλήγει να κάνει τους κατοίκους άμισθους εργάτες των κατασκευαστικών καθώς μέσω της διαδικασίας της διαβούλευσης οι κάτοικοι καταλήγουν να παρέχουν υπηρεσίες χωρίς να το καταλαβαίνουν, με τελικό αποτέλεσμα να βελτιώνουν την νομιμότητα του έργου, και άρα την πραγματοποίηση του. Πρόκειται για ένα έξυπνο τρόπο άμισθης εργασίας, κοινωνικής νομιμοποίησης και νομικής νομιμοποίησης ο οποίος τελικά καταλήγει να λειτουργεί όχι αναχαιτιστικά αλλά ενισχυτικά ως προς τα έργα. Έτσι το κείμενο απαντά μόνο του-χωρίς να το κατανοεί- στο γιατί οι νομοθέτες κρατούν ακόμα αυτό το μέτρο….

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: