//
you're reading...
Αναλύσεις

Το σύνδρομο του Οδυσσέα

608_505579912786061_1085364331_n_thumb_medium635_516-600x487

έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ

Αθήνα – Αμυγδαλέζα και πάλι πίσω.

Η γλώσσα δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη. Βρίσκεται σε μια διαρκή αλληλεπίδραση με το κοινωνικό γίγνεσθαι, σε μια σχέση διαλεκτική μαζί του. Αναπαράγει, εμβαθύνει και διαμορφώνει κοινωνικές αντιλήψεις και πρακτικές, και ταυτόχρονα διαμορφώνεται από αυτές. Σε βαθύτερο επίπεδο, πέρα από το πώς μας παρουσιάζεται, σαν λίγο πολύ στέρεο σύνολο επικοινωνιακών κανόνων, είναι ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο φαινόμενο, με πάρα πολλά νοήματα που κυρίως αναπαριστά την διατομική αντιληπτική απόσταση μεταξύ των ατόμων, στις διάφορες ιστορικά καθορισμένες κοινωνικές σχέσεις των ατόμων, στους διάφορους ιστορικά καθορισμένους ρόλους και θέσεις τους. Διατρέχει δηλαδή όλες τις φετιχοποιημένες κοινωνικές αναπαραστάσεις, όλες τις “αντικειμενικές” πραγματικότητες και τις γεφυρώνει σε μια επικοινωνιακή ολότητα. Συνεπώς αποτελεί και η ίδια αντικείμενο της φετιχοποίησης αλλά και ένα εργαλείο που μπορεί να κινηθεί πέρα από αυτήν, σε μια διαδικασία κοινωνικού μετασχηματισμού, με λίγα λόγια αποτελεί πεδίο ταξικής πάλης. Η σύγκρουση και η εδραίωση των νοημάτων, ο φετιχισμός ή η αποφετιχοποίηση τους είναι θέμα ανταγωνισμού, διάρρηξης ή/και αλλαγής των κοινωνικών σχέσεων ή παραπάνω εδραίωσης τους. Αλλιώς διατυπωμένο, η γλώσσα απεικονίζει την κοινωνική κίνηση, και ταυτόχρονα είναι κοινωνική κίνηση η ίδια.

Όποιος έχει λίγα μάτια στο ίντερνετ και γενικά στα ΜΜΕ θα παρατηρήσει την έντονη εισαγωγή και χρήση του συνθετικού “λαθρό-” μπροστά από διάφορες γνωστές μέχρι τώρα έννοιες, όπως μετανάστης, επιβάτης κτλ. Μάλιστα η δυναμική γλωσσική πραγματικότητα του φασισμού το έχει μετατρέψει σε κανονική υποτιμητική λέξη-άκλιτη- ο “λαθρό” . Ποιες είναι οι κοινωνικές συνδηλώσεις ενός τέτοιου φαινομένου; Δεν θα προσπαθήσουμε να κάνουμε εδώ μια ανίχνευση του κοινωνικού φασισμού ή της ευρύτερης καπιταλιστικής κίνησης μέσω της γλώσσας-είναι πολύ πιο εύκολο να κοιτάξουμε τις ζωές μας γιαυτό- αλλά να δούμε πώς διεξάγεται στη παρούσα φάση ο ταξικός ανταγωνισμός στο επίπεδο της γλώσσας και πως η γλώσσα ως κοινωνική κίνηση τον πάει παραπέρα, τον βαθαίνει, ως σύνολο διαχωρισμών, πρακτικών κυριαρχίας κτλ. Τα παραδείγματα του μετανάστη και του επιβάτη (προφανώς) δεν είναι τυχαία.

Εισάγονται λοιπόν οι έννοιες του λαθρεπιβάτη και του λαθρομετανάστη. Ας πάρουμε αρχικά την λέξη/έννοια του λαθρεπιβάτη. Ένας επιβάτης που είναι λαθραίος, που έχει επιβιβαστεί κάπου, χωρίς να πληρεί τις νόμιμες προϋποθέσεις της επιβίβασης. Λεωφορεία, τρόλεϊ, καράβια κτλ. Το τι είναι νόμιμο όμως και το τι παράνομο, κυρίως με την έννοια του αντιτίμου είναι κάτι εντελώς σχετικό τον βαθμό δημιουργίας νέων πεδίων υπεραξίας, της υποτίμησης της αξίας της εργασιακής δύναμης και του κόστους αναπαραγωγής τους που καλούνται να αναλάβουν οι προλετάριοι κτλ δηλαδή σχετικό με τον ταξικό ανταγωνισμό. Συνεπώς το τι περιλαμβάνεται στον όρο “λαθρεπιβάτης” είναι θέμα ταξικού ανταγωνισμού. Όμως η συνεχής επανάληψη και χρήση του όρου, από τα ΜΜΕ αλλά και στην καθημερινή χρήση της γλώσσας παγιώνει το νόημα και τον ρόλο του λαθρεπιβάτη, αποδέχεται, αναπαράγει και παγιώνει το νόημα και τη μονιμότητα των αποκλεισμών/επιταγών που έχει επιβάλλει το κεφάλαιο(στην παραβίαση των οποίων συνίσταται και το “λαθρό”). Συνακόλουθα διώχνει στιγμιαία(ηθικά αλλά και πρακτικά) τον λαθραίο από την “κοινωνία των πολιτών”[1], από αυτήν την σφαίρα των εξιδανικευμένων  υποχρεώσεων, πρακτικών και προνομίων, για όσο παραμένει στο ” χώρο”. Θεωρείται ως “ασυνεπής” ως προς το σύνολο, την πολιτική κοινότητα, και το κράτος ως διαμεσολαβητής και (στρεβλή) πραγμάτωση αυτής της πολιτικής κοινότητας του επιβάλλει την ποινή φέρνοντας πάλι την ισορροπία και πραγματώνοντας στη πράξη στην πολ.κοινότητα. Η κοινωνία των πολιτών όμως είναι κάτι αφηρημένο το οποίο υπάρχει και εκτός λεωφορείου, όπως και η πραγμάτωση της, το κράτος, υπάρχει (προφανώς) και εκτός λεωφορείου. Η ποινή σε ακολουθεί και εκτός του “χώρου παραβίασης”-παντού. Έτσι ο χαρακτηρισμός κάποιου ως λαθραίου, και άρα η αναγκαιότητα επιβολής προστίμου σε αυτόν καθώς παραβιάζει την “ορθότητα” της κοινωνίας των πολιτών, (η οποία πραγματώνεται από το κράτος, κυρίως το δημοκρατικό) αναπαράγει το αίτημα για περισσότερο κράτος, παγιώνει το κράτος ακόμα περισσότερο ως γενικό διαμεσολαβητή και διαχειριστή των κοινωνικών ζητημάτων. Όλα αυτά συνεπάγονται της χρήσης του όρου “λαθρεπιβάτης”. Η επέκταση της χρήσης του όρου είναι ενδεικτική του κατακερματισμού/ατομισμού μεταξύ των προλετάριων, της ενσωμάτωσης τους στην “κοινωνία των πολιτών” και του  βαθμού ανάθεσης/πραγμάτωσης του κοινωνικού γίγνεσθαι στο δημοκρατικό κράτος. Η χρήση της λέξης λαθρεπιβάτης είναι ταξική, είναι κομμάτι της προσπάθειας πειθάρχησης, μιας “κοινωνικής ιδεολογίας πειθάρχησης”, είναι κομμάτι του φετιχισμού.

Τα παραπάνω γίνονται ακόμα πιο εμφανή στην περίπτωση του λαθρομετανάστη.  Κυρίως με την δημιουργία των στρατοπέδων συγκέντρωσης βλέπουμε ότι η “λαθραία” ιδιότητα τους, τους κάνει να εκπέμψουν εντελώς-ή διαρκώς- από την κοινωνία των πολιτών,[2] καθώς η παραβίαση-αφού είναι εδαφικής φύσης- είναι συνεχής, άρα συνεχής-μέχρι να λήξουν οι όποιες διαδικασίες- και η ποινή, η τιμωρία. Το άτομο με τη χρήση του “λαθρομετανάστης”, αποδέχεται πλήρως και συνολικά την εδαφικοποιημένη κυκλοφορία του κεφαλαίου, τις υποχρεώσεις και τους περιορισμούς που αυτή συνεπάγεται,  το κράτος ως γενική πραγμάτωση της κοινωνίας των πολιτών και ως υπερασπιστή αυτής. Έτσι και αλλιώς οι δηλώσεις του Δένδια εναντίον του Συριζα τα λένε όλα με το όνομα τους. Το άτομο που εκπίπτει από την ιδιότητα του πολίτη είναι το πιο υποτιμημένο μέλος της κοινωνίας των ιδιωτών, είναι ο καλύτερος εργάτης(όπως έχει δείξει η πράξη) Συνεπώς η χρήση τέτοιων όρων και η μαζική εισαγωγή τους στο λεξιλόγιο, δείχνει και ταυτόχρονα διαμορφώνει μια τάση πειθάρχησης, όχι μόνο ως προς το άτομο στο οποίο απευθύνονται αλλά και σε αυτούς που τους χρησιμοποιούν. Όχι μόνο τη στιγμή της παράβασης αλλά γενικά, έξω και πέρα από αυτήν. Γεφυρώνει την αντικειμενική πραγματικότητα του ελεγκτή και του ελεγχόμενου σε ένα όλον .Είναι η γλωσσική αποτύπωση της πειθαρχίας, η νοηματική και πρακτική αποδοχή και αναπαραγωγή της άρα κατ’ επέκταση και η υλική αναπαραγωγή της.

Στο πλαίσιο αυτό, οι όροι αυτοί φετιχοποιούνται πλήρως, αποκτούν την αυτονομία τους, και επιβάλλονται πλέον στα άτομα ως φυσικοί και με δεδομένα νοήματα, τόσο με το συγκεκριμένο νόημα τους(ότι κάποιος είναι λαθραίος) όσο και με τις συνδηλώσεις τους(το κράτος, την πειθαρχία, τους διαχωρισμούς κτλ) Έτσι η γλώσσα αναπαράγει την κυριαρχία. Η συμπύκνωση όλων των παραπάνω είναι ο φασισμός, ο πολιτικός, συγκεκριμένος φασισμός. Στους κύκλους αυτούς λοιπόν έχει γίνει επικρατήσει ο όρος “λαθρό”. Ο όρος είναι τόσο ειδοποιός μάλιστα αυτών των χώρων που έχει επικρατήσει και κοινωνικά όποιος θέλει να καταστήσει σαφές ότι ανήκει σε αυτό το χώρο να χρησιμοποιεί ειδικά αυτόν τον όρο. Είναι όρος σημαδεμένος κοινωνικά, και ιδεολογικά, που η χρήση του έχει κυρίως 2 άξονες. Α) Αρχικά όπως είπαμε ετεροκαθορίζει σε σχέση με το σύνολο και εντάσσει το άτομο σε μιά συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα της οποίας αυτή η φράση είναι χαρακτηριστική-τον πολιτικό φασισμό. Β) ως φράση ειδοποιός του πολιτικού ρατσισμού, σίγουρα λειτουργεί και όπως τα παραπάνω παραδείγματα, αλλά πέρα από αυτή ιδιαίτερο νόημα έχει η χρήση μόνο του πρώτου συνθετικού. Η αποκοπή του γνωστού ουσιαστικού από το τέλος της λέξης έχει σκοπό απλά να “γδύσει” τον όρο από κάθε έννοια ανθρωπινότητας, από κάθε σύνδεση της με άλλες γνωστές και “κατοχυρωμένες” έννοιες, πχ δεν είναι λαθρό(μετανάστης) είναι λαθρό, δεν είναι “λαθρ(επιβάτης)” είναι λαθρό. Υπερτονίζεται το στοιχείο του “λαθρό” (με ότι αυτό αρνητικό συνεπάγεται) και ταυτόχρονα χάνεται κάθε ανθρώπινη ιδιότητα. Πλέον είναι ένα “σχεδόν αντικείμενο” που μας παραβιάζει, όχι κάτι σχετικό με εμάς, όχι κάτι σχετικό με ανθρώπινη ιδιότητα, άρα μπορούμε να του φερθούμε όπως φερόμαστε σε ένα αντικείμενο. Η χρήση της λέξης “λαθρό” από τους φασίστες δείχνει και ταυτόχρονα αναπαραγάγει την εντελώς επιθετική και αντιανθρώπινη θέση τους απέναντι στο μετανάστη.

Συνεπώς, όλοι εμείς, που έχουμε το σύνδρομο του Οδυσσέα, που είμαστε λαθραίοι επιβάτες παντού, σε μέρη που κανείς δεν μας κάλεσε, και κανείς δεν μας θέλει, και μηχανευόμαστε διαρκώς τρόπους να ξεγελάμε τους Κύκλωπες, την καταστολή, την πειθαρχία και ότι μας επιβάλλεται, ας ξεκινήσουμε μαζί με όλους τους υπόλοιπους πολέμους και τον πόλεμο των λέξεων.

για ένα κείμενο για την ιστορία της λέξης “λαθρομετανάστης” στα ελληνικά χρονικά μπορείς να δεις εδώ

υγ1. Το κείμενο αυτό αφιερώνεται και γράφεται στην μνήμη του 19χρονου που σκοτώθηκε από ελεγκτή στην Αθήνα και των μεταναστών στην Αμυγδαλέζα.

υγ2. Αν ο19χρονος δεν ήταν μόνο λαθρεπιβάτης αλλά και λαθρομετανάστης θα είχαν την ίδια αντίδραση οι συνεπιβάτες; Δεν υπονοούμε κάτι εδώ, είναι μια πραγματική απορία που γεννιέται λόγω γνωστών περιστατικών και συνθηκών.

[1] Εδώ η έννοια “κοινωνία των πολιτών” και πιο κάτω “κοινωνία των ιδιωτών” χρησιμοποιείται με την παραδοσιακή Μαρξιστική έννοια, του διαχωρισμού της ζωής του ατόμου στο καπιταλισμό μεταξύ πολίτη και ιδιώτη. Ένας φετιχιστικός διαχωρισμός που έχει να κάνει με τους διακριτούς ρόλους που καλείται να επιτελέσει κάποιος μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία, από την μία αφηρημένο υποκείμενο/μέλος ενός κοινωνικού σχηματισμού(εξιδανικευμένου, όπου βασιλεύει το “κοινό καλό” το κοινό συμφέρον κτλ) και από την άλλη συγκεκριμένος ιδιώτης, άτομο μόνο,με συγκεκριμένη κοινωνική θέση, με ατομικό συμφέρον για αγορά/πώληση/ανταγωνισμό κτλ. Είναι προφανές ότι η σχέση μεταξύ αυτών των 2 σφαιρών είναι αντιφατική και διαλεκτική, αλληλοεπηρεάζονται και ταυτόχρονα είναι ασυνδύαστες.  Τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις που προκύπτουν από αυτή την αντιφατική/διαλεκτική σχέση καλείται να τις επιλύσει και να τις ενοποιήσει, το δημοκρατικό κράτος στο πρόσωπο του, αποτελώντας έτσι την στρεβλή πραγμάτωση της  “πολιτικής κοινωνίας”. Το δημοκρατικό κράτος εμφανίζεται ως μία οντότητα πάνω από την πραγματική κοινωνία, πάνω από την “κοινωνία των ιδιωτών” που πραγματώνει κάτι ανώτερο και αφηρημένο/απρόσωπο, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί προέκταση αυτής, προέκταση του συνόλου των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων και ρόλων, προκύπτει ως αναγκαιότητα ακριβώς για την επίλυση/διαχείριση των αντιφάσεων αυτών των σχέσεων. Συνεπώς το δημοκρατικό κράτος, είναι ο στρεβλός τρόπος με τον οποίο η αστική κοινωνία πραγματώνει την πολιτική. Το δημοκρατικό κράτος με λίγα λόγια βασίζεται σε αυτόν τον φετιχιστικό διαχωρισμό(τον αναπαράγει και αναπαράγεται από αυτόν) με σκοπό να αφήσει την κοινωνική σχέση εκμετάλλευσης του κεφαλαίου ανέπαφη.(για περισσότερες πληροφορίες βλ. Το εβραϊκό ζήτημα και την Κριτική της εγελιανής φιλοσοφίας του κράτους και του δικαίου του Κ.Μαρξ καθώς και το Η μαρξική θεωρία του Κράτους του Henri Lefevre)

[2] Κάποιος εδώ μπορεί να πει ότι ο μετανάστης εκπίπτει και από την κοινωνία των ιδιωτών-η οποία αντιπροσωπεύεται από τα δικαιώματα του ανθρώπου. Κάτι τέτοιο είναι εν μέρει αλήθεια και εν μέρη όχι αφού σε τέτοιες περιπτώσεις τα ανθρώπινα διακαιώματα παραβιάζονται δεν παύουν να ισχύουν( ακριβώς εκεί έγκειται και η έννοια της παραβίασης) δηλαδή ισχύουν αλλά δεν πράττονται. Πάνω σε αυτό το φαινόμενο πατάει και η υπερασπιστική  γραμμή των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Παρόλα αυτά ο διαχωρισμός πολιτικής κοινωνίας και κοινωνίας των ιδιωτών δεν είναι σταθερός ούτε ξεκάθαρος. Η ιστορική εμπειρία μας δείχνει ότι είναι κάτι διαρκώς ανοιχτό. Αφού είναι μορφή ταξικής κυριαρχίας, η μορφή του διαχωρισμού αυτού ανά ιστορική συγκυρία είναι-προφανώς-και αντικείμενο ταξικού ανταγωνισμού. Πίο συγκεκριμένα θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι κοινωνία των ιδιωτών σε μεγάλο βαθμό πραγματώνεται μέσα από την στρεβλή πραγμάτωση της πολιτικής κοινωνίας, δηλαδή κάτω από την ηγεμονία του δημοκρατικού κράτους.

 

Advertisements

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: